Алматы қаласы жастарын қолдаудың 2017-2020 жылдарға арналған Жол картасы

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Алматы қаласы жастарын қолдаудың

2017-2020 жылдарға арналған

Жол картасы

 

 

 

 

 

«Мен сіздерге - жаңа буын қазақстандықтарға үміт артамын.

Сіздер Жаңа бағыттың қозғаушы күшіне айналуға тиіссіздер»

Нұрсұлтан Назарбаев

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Алматы, 2017 жыл

 

 

 

Мазмұны:

 

1. Төлқұжаты

2. Кіріспе

3. Жағдайды талдау

4. Негізгі бағыттар және оларға қол жеткізу жолдары

5. Жол картасын іске асыру бойынша іс-шаралар жоспары

 

  1. ТӨЛҚҰЖАТ

 

Атауы

Жол картасы

Әзірлеу үшін негіздеме

Жол картасы Қазақстан Республикасының Конституциясына, «Қазақстан Республикасындағы мемлекеттік жастар саясаты туралы» және «Волонтерлік қызмет туралы» заңдарына сәйкес әзірленді.

Жол картасы «Қазақстан-2050» Стратегиясы, «Бес институционалдық реформаны іске асыру жөніндегі 100 нақты қадам», Мемлекеттік жастар саясатының 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасы, Жас Отан Жастар қанатының 2020 жылға дейінгі «Жастар-Отанға!» жастардың табысқа жету жолы», «Алматы-2020» Даму бағдарламасы сияқты стратегиялық және бағдарламалық құжаттарға негізделген. 

 

Бағыттар

Жол картасында 5 негізгі қызмет бағыты анықталған: 

  • Сапалы білім беру
  • Жұмысқа орналастыру және жұмыспен қамту
  • Мәдени және салауатты демалыс
  • Тұрғын үймен қамтамасыз ету және жас отбасыларды қолдау
  • Белсенді жастар қаласы

 

Мақсаты

Жастардың өзін-өзі жетілдіруі мен жан-жақты дамуына, олардың қала өміріне белсенді тартылуына және мегаполис жағдайындағы өмірге бейімделуіне жағдай жасау.

Негізгі статистикалық мәліметтер

Жастардың сандық көрсеткіштері

  • 14-35 жас аралығындағы жастар саны – 777 909 немесе жалпы халық санының 45,20%.

Оның ішінде:

14-тен 20 жасқа дейін – 133 808

20-дан 25 жасқа дейін – 206 735

25-тен 30 жасқа дейін – 250 003

30-дан 35 жасқа дейін – 187 363

  • ЖОО саны – 38

ЖОО жанындағы жатақханалар саны – 94

  • олледждер жанында– 8.
  • 2016-2017 оқу жылындағы білім алушы жастар– 206 036 адам. Оның ішінде,

ЖОО студенттері – 138 мың адам.

  • студенттері – 61,6 мың адам.
  • ЖОО-ғы басқа қаладан келген студенттер – 81 мың адам.
  • ЖОО-ғы жатақханаларда тұрып жатқан студенттер саны – 30,6 мың адам.
  • дерде – 1534 адам.
  • Мемлекеттік грант бойынша білім алатын тұлғалар саны – 55,3 мың адам.
  • Жұмысқа орналасқан түлектер саны – 19,7 мың адам (60,3%).
  • ТжКББ ұйымдарының саны – 82.
  • Белсенді жастар ҮЕҰ саны – 45 ұйым.
  • 15-35 жас аралығындағы экономикалық тұрғыдан белсенді халық саны 434 971 (жалпы экономикалық тұрғыдан белсенді халық санының 47,5%) адамды құрайды.
  • Жас кәсіпкерлер саны – 20 765 адам.
  • Жастар жұмыссыздығының деңгейі 6%.
  • 14-29 жас аралығындағы жалпы жастар санындағы NEET үлесі–7,7%.

 

Қажетті ресурстар

Алматы қаласы жастарын қолдаудың Жол картасын іске асыру үшін бюджеттік және жеке қаржылық ресурстар шоғырландырылады.

2017-2020 жылдарға арналған Алматы қаласы жастарын қолдаудың тиісті Кешенді жоспары әзірленді.

Бюджеттік қаражат, ең алдымен, әлеуметтік міндеттерді, инфрақұрылымды дамытуға және бизнесті қолдаудың шараларына бағытталады.

Жергілікті және республикалық бюджет шығыстарына қосымша жеке инвестициялар тартылатын болады. Ол үшін мемлекеттік жеке меншік серіктестіктің тетіктерін қолдануды белсенді дамытамыз. МЖМС шеңберіндегі қаражат, ең алдымен, жобалық қаржыландыруға бағытталатын болады.

Жол картасының қаржыландырылуы республикалық және жергілікті бюджеттер, сонымен қатар, Қазақстан Республикасының заңнамасымен тыйым салынбаған басқа да қаржы көздері есебінен және шегінде жүзеге асырылатын болады. 

 

 

  1. КІРІСПЕ

 

Қазіргі заманғы жастар – қоғамның трансформациялану жағдайында үнемі осал болатын және түрлі тәуекелдерге душар болатын ерекше әлеуметтік топ.

Әлемдік қоғамдастықтардың жас ұрпаққа қатысты мақсатқа бағытталған саясат жүргізуі кездейсоқ емес. БҰҰ Бас Ассамблеясымен «Жастар арасында бейбітшілік, өзара сыйластық және халықтар арасындағы өзара түсіністік мұраттарын насихаттау туралы декларациясы», «Жастарға қатысты одан әрі жоспарлау және тиісті кезекті шараларды орындау үшін басшылық қағидаттары: қатысу, даму, бейбітшілік», «Жастарға қатысты әрекеттердің бүкіләлемдік бағдарламасы» қабылданды, Жастар саясаты және бағдарламалар бойынша Лиссабон декларациясы мақұлданды және т.б. 

Әлемдік деңгейдегі жастар саясатының басты мақсаты – жастар мен жастар ұйымдарының мемлекеттерде және бүкіләлемдік масштабта қоғамдық өмірге белсенді араласуын қарастыру.

Шет елдерде қолданылатын «жастар» түсінігі қазіргі таңда түрлі көзқарастар негізінде, тек жас шеңберімен ғана емес, сондай-ақ оған тән сипаттық белгілер арқылы анықталады.

Көптеген еуропалық мемлекеттерде, АҚШ және Жапонияда қабылданған қазіргі заманғы «жастардың» жас мөлшері  13-14 жастан 32-34 жасқа дейінгі аралықта жатыр. Бұл жайт жастардың дәл осы жаста жеке, экономикалық тәуелсіз өмір сүре бастауларымен түсіндіріледі.

Бірқатар еуропалық мемлекеттерде жастар саясаты нақты құрылымы мен өзара тығыз әрекеттесетін құрамдасы бар мемлекеттік саясаттың бөлігі болып табылады.

Батыс елдерінің көпшілігінде жастар саясаты жастарға олардың өмірлік жолдарының қалыптасуына, оның ішінде жұмыспен қамтуға және қоғамдық өмірге жастардың азаматтық тұрғыдан қатысуына жәрдемдесуге бейімделген.   АҚШ, Германия, Австрия, Дания, Ұлыбритания, Швейцария және Жапония сияқты мемлекеттер денсаулыққа, әлеуметтік жетістікке, білім беруге, құқық қорғауға, қиын өмірлік жағдайда қолдауға және жастар арасында бұқаралық спортты дамытуға ерекше көңіл бөледі. Бұл ретте жастардың өздері де жастар саясатын әзірлеуге және жүзеге асыруға тікелей асталысады.

Қазіргі таңда заманауи Қазақстан үшін жастар – ел болашағының стратегиялық ресурсы. Жастарды қолдау бұл еліміздің одан әрі дамуының ұзақмерзімді инвестициялары.

Бүкіл әлемдегі жастар мәселелерінің ұқсастығын ескере отырып, бұл бағдарламаны әзірлеу барысында БҰҰ-ның, шет елдерінің жастар саясатын іске асырудағы тәжірибесі ескерілді, бірқатар тәсілдер Алматыға тән өңірлік және этномәдени ерекшеліктеріне бейімделді.

 

3.АХУАЛДЫ ТАЛДАУ

 

Еліміз Тәуелсіздік алған алғашқы жылдардан бастап білім беру, жаңа ақпараттық технологияларға қол жеткізу, кәсіби және жеке бәсекеге қабілеттілік, патриоттық тәрбие, жас ұрпақты қоғамға өз дәрежесінде бейімдеу мәселелері Қазақстанның мемлекеттік саясатының негізгі басымдықтарының бірі болып табылады.

Алматы жастар қаласы деп есептеледі. Оның халқының үштен бір бөлігі жастар. 14-35 жас аралығындағы жастардың саны 777 909 адамнан асады, мұның өзі елдегі жастардың жалпы санының 45,20%-ын құрайды.

Мемлекет Басшысының тұрақты қолдауының нәтижесінде Алматы орталық-азиялық өңірдегі ірі ғылым-білім, мәдениет, қаржы, спорт және жастар орталығына айналды. Мұнда жастардың жан-жақты қызығушылықтары мен қажеттіліктерін қанағаттандыруүшін жағдай жасалған. Жаңа мемлекеттік бағдарламалар, заманауи балабақшалар, мектептер, колледждер және жоғары оқу орындары олардың мансап бойынша өз дәрежесінде жоғарылауының кепілі. Сондықтан мегаполис жастарды өзіне тартатын орын болып табылады. Алматыға жастардың жыл сайынғы көшіп келуі орта есеппен 20 мыңнан астам адамды құрайды. Социологиялық мәліметтер бойынша жас қалалықтардың  93%-ына Алматыда өмір сүру ұнайды, олар мегаполисті өмір сүруге қолайлы деп есептейді.

Алматы қаласында 127 қазақстандық университеттің 38-і жұмыс істейді, оларда жоғары оқу орындарының 138 мыңнан астам студенті оқиды (республиканың барлық студенттік жастарының 28%-ына жуығы).

Жыл сайын Алматы қаласының жоғары оқу орындары 30 мыңнан астам жас мамандарды даярлайды. Бұл елдің жоғары оқу орындарының барлық түлектерінің үштен бір бөлігі. Оның 75%-ға жуығы елдің басқа өңірлерінен шыққандар.

  Қалада сондай-ақ 82 колледж және 245 орта мектеп орналасқан. Алматының мектеп оқушылары Ұлттық Бірыңғай Тестілеуде қатарынан бес жыл бойы 1-ші орынды иеленуде. 2016 жылы Алматы қаласының мектеп командасы кезекті рет республикалық олимпиадаларда және ғылыми жобалардың конкурстарында математика, физика, химия және биология пәндері бойынша Президенттік олимпиадада бірінші орынды иеленді. Бұл көрсеткіштер Алматы жастарының зияткерлік әлеуетінің бар екенін дәлелдейді. Бүгінгі таңда Қазақстанның жаңалық ашушыларының үлкен бөлігі  ерекше шығармашылық ахуал қалыптасқан Алматыда тұрады. Жылдан жылға жастардың білімнің техникалық салаларына, IT саласына және инновацияларға қызығушылығы артып келеді. Алматының жастары халықаралық стартап-турнирлерінің алаңдарына жиі қатысады және жүлделі орындарды иеленеді.

  Қалада бірнеше коммерцияландыру кеңселері, 3 инженерлік зертхана, 2 технопарк, «Инновациялық технологиялар паркі» арнайы экономикалық аймағы, Индустриялдық аймағы орналасқан. Мемлекеттік бағдарламалардың шеңберінде гранттық конкурстарға арналған өтінімдердің үштен бір бөлігі қаланың үлесіне тиеді.

Алматы – спорттық мегаполис. Қалада бұқаралық және кәсіби спортпен шұғылдануға жағдайлар жасалған. 1150-ден астам спорт құрылғылары жұмыс істейді, өңірлік және халықаралық спорт жарыстары, жалпықалалық велосипедшілер жарыстары, футбол турнирлері және денсаулық фестивальдері өткізіледі. Қалада соңғы екі жыл ішінде ең жоғары деңгейдегі 25-тен астам жарыстар өткізілді: бұл Бүкіләлемдік қысқы Универсиада, әлем және Азия чемпионаттары, Әлем кубоктарының кезеңдері, Гран-При, әртүрлі спорт түрлері бойынша халықаралық жарыстар.

100 мыңнан астам студенттер спорттық-сауықтыру бағдарламаларымен қамтылған. Өткен жылы 28-ші Дүниежүзілік 2017 жылғы қысқы Универсиадаға дайындық шеңберінде «Almaty Arena» және«Halyk Arena» ғажап мұз айдындары салынды.

Алматы – Қазақстанның мәдени орталықтарының бірі. Мұнда 200-ден астам мәдениет және демалыс ұйымдары орналасқан. Олардың қатарында 16 музей, 30 кітапхана, 15 театр, 100-ден астам концерттік-ойын сауық ұйымдары, клубтар және мәдениет орталықтары, 17 кинотеатр, 8 демалыс саябағы, цирк және хайуанаттар бағы бар.

Қалада жастардың бос уақыттарын тиімді өткізуіне және көңіл көтеруіне барлық мүмкіндіктер жасалған.  Қазақстандық және шетелдік эстрада жұлдыздарының қатысуымен Openair форматындағы іс-шаралар, фестивальдер, концерттер жүйелі түрде өткізіледі.

2016 жылы 150-ден астам ірі мәдени-бұқаралық іс-шаралар өткізілді. Өткізілген «Марко Поло ізімен» және «Көктөбе Опера», «The Spirit of Tengri» халықаралық фестивальдер өзінің ерекше жаңашылдығымен ерекшеленді. Қалада брендтік ауқымды іс-шараларды ұйымдастыру оқиғалық туризмнің дамуы үшін жағдайлар жасайды.

Өскелең ұрпақтың шығармашылық тұрғыдан өзін-өзі танытуы және рухани дамуы үшін, жастарды әлемдік және ұлттық мәдениеттің құндылықтарына, тілдерге, өнерге, әдебиетке, дәстүрлерге баулу үшін жағдайлар жасалған. 2016 жылы «Алатау» Дәстүрлі ұлттық театры, дәстүрлі музыканың Мультимедиялық орталығы ашылған болатын. Қалада жастар саясатының инфрақұрылымы бар. Мемлекеттік жастар саясатын Алматы қаласы Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы, Алматы қаласының әкімдігі жанындағы Жастар істері жөніндегі кеңес, Жастар саясатын дамытудың Мемлекеттік Қоры, Жастардың ресурстық орталығы жүзеге асырады. Жетекші республикалық жастар ұйымдарының бас кеңселері Алматыда орналасқан. Қалада 38 ірі жастар ұйымдары жұмыс істейді. Олар жастардың мәселелерін шешуде қаланың билік орындарымен тығыз ынтымақтастық жасасады. Жоғары оқу орындарының базасында жұмыс істейтін 200 студенттік ұйымның белсенділігі арта түсуде, олар «G38» жоғары оқу орындарыаралық студенттік клубының қолдауымен біріккен болатын. Еріктілік желі дамыған.

Алматыда жыл сайын жастар форумдары, білім беру және ғылыми-инновациялық көрмелер, форумдар, студенттік фестивальдер және «CreativeZone» шығармашылық жобалары, лагерьлер, көрмелер, жастардың флеш-мобтары және басқа да қызықты іс-шаралар өткізіледі.

Алматы жастары қаланы басқаруға, Алматының тіршілік қызметінің өзекті мәселелерін шешуге белсене қатысады. Айталық, Мәслихаттың 36 депутатының 4-еуі жасы 35-ке дейінгі азаматтар болып табылады. Бұдан басқа, қалалық Қоғамдық Кеңестің 37 мүшесінің 3-еуі жастар санатына жатады.

Бүгінгі таңда, Алматы – белсенді, талғамы жоғары жас адамдардың қаласы. Жас алматылықтардың көпшілігі өзінің бизнесін ашуға ниет білдіреді, бұл туралы жас қалалықтардың кемінде 60%-ы өз пікірлерін білдірді. Мегаполисте өзінің ісін жүргізу үшін қолайлы жағдайлар жасалған.

Жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын шағын және орта бизнесті микронесиелеудің өңірлік бағдарламалары («Жібек Жолы», «Алматы – Өнім», «Алматы – Туризм», «Алматы – Инновация») іске асырылуда.

Жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған бағдарламасының шеңберінде кәсіпкерлік бастамаларды микронесиелеу жүзеге асырылуда.

«Бизнестің жол картасы - 2020» Біртұтас бағдарламасының шеңберінде инновациялық бизнес-идеялар үшін гранттар беріледі.

Жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған бағдарламасының шеңберінде кәсіпкерлерге несиелер және микронесиелер бойынша кепілдік беру түріндегі жобалар бойынша жетпей тұрған кепілдікті қамтамасыз ету үшін ақша қаражаттары беріледі.

«Инновациялық конвент» және «Almaty innovation» инновациялық бизнес жобаларының конкурстарында ұтысқа ие болған жас кәсіпкерлерді қолдау жүзеге асырылады.

Алматыда заманауи, креативті ойлайтын, жасампаз және мақсатқа бағытталған қазақстандық жастардың елеулі бөлігі шоғырланған. Айталық, 35 жасқа дейінгі экономикалық белсенді тұрғындардың саны 434 мың адамды құрайды, олар біздің мегаполистің ғана емес, тұтас елдің қарқынды дамуының драйвері болып табылады.

Жастар арасындағы үдерістерді талдау жастардың әлеуметтік көңіл күйіне, сондай-ақ қаладағы қоғамдық-саяси ахуалға әсер ететін елеулі түйткілді мәселелердің бар екенін көрсетті.

Мұндай түйткілді мәселелердің қатарына мыналарды жатқызуға болады:

  • Жастардың жұмыссыздығы;
  • Көшіп келген жастардың бейімделуінің күрделілігі;
  • Студенттік жатақханалардың жетіспеушілігі;
  • Жас отбасыларға арналған қолжетімді тұрғын үйлердің жетіспеушілігі;
  • Жастарды өз қызметіне тартатын кереғар күштер (криминалды топтар, жалған діни бірлестіктер).

Стратегиялық міндет қала жастарының кәсіби және шығармашылық әлеуетін дамыту, оларда жағымды пайымдауды, инновациялық ойлауды қалыптастыру, жастар үшін тиімді «әлеуметтік лифтер» құру және олардың әлеуметтік құқықтарын қамтамасыз ету, қаланың белсенді жас тұрғындарын мемлекеттік басқару үдерістеріне тарту үшін жергілікті билік органдарының, азаматтық қоғам институттарының бизнес-қоғамдастықтың, білім беру мекемелерінің, жастар ұйымдарының күш-жігерін біріктіру болып табылады.

Әсіресе бұл қазіргі жағдайда, Қазақстанның әлемнің дамыған 30 елінің қатарына қосылу, жан-жақты жаңғыру сияқты ауқымды міндеттер тұрған кезде ерекше маңызды болып табылады. Жастар өздерінің зияткерлік белсенділігі және жаңашылдығы, денсаулығы жақсы және күш-қуаты мол кезінде «Қазақстан - 2050» Стратегиясын, Бес институционалды реформаны және Елбасының Ұлт жоспарын орындауда шешуші қозғаушы күш ретінде рөл атқарады.

Қазіргі уақытта қала тұрғындарының, оның ішінде  жастардың жайлы өмір сүруі мен жұмыс істеуі үшін жағдайлар жасау жөніндегі негізгі мәселелер Алматы қаласын 2020 жылға дейінгі дамыту бағдарламасының аясында шешілуде. Бағдарламада жайлы қала; қауіпсіз қала; әлеуметтік бағытталған қала; экономикалық тұрақты қала; бизнес пен жеке капиталға арналған қала; интеграцияланған қала; белсенді тұрғындар қаласы секілді басым бағыттар қарастырылған.

Алматы қаласының жастар саласының нақты мәселелері Алматы қаласының жастарын қолдау жөніндегі Жол картасының аясында шешілетін болады.

Жол картасы еліміздің стратегиялық және бағдарламалық құжаттарына сәйкес әзірленген. Жол картасы үшін негізгілері «Қазақстан - 2050» Стратегиясының, Бес институционалды реформаның, «100 нақты қадам» Ұлт жоспарының, Мемлекеттік жастар саясатының 2020 жылға дейінгі тұжырымдамасының ережелері болып табылады.

Жол картасы ведомствоаралық сипатқа ие, кеңінен талқылау, ең алдымен жастар арасында талқылау барысында әзірленген.

Құжат алға қойылған міндеттерге қол жеткізудің мақсаттарын, басымдықтарын және құралдарын айқындайды, қаладағы жастар саласында өткізілетін іс-шараларды жүйеге келтіреді және үйлестіру деңгейін арттырады. 

 

Алматы қаласының жастар саясатына SWOT талдау

 

Күшті жақ

S-STRENGTH

Әлсіз жақ

W-WEAKNESS

І
Ш

К
І


О
Р
Т
А

  1. Жастар үшін білім алатын, мәдени-демалыстық және спорттық дамыған инфрақұрылым;
  2. Жастар саясаты құрылымы ұйымдастырылған (ЖСМжБ, жастар кеңесі, ЖСДМҚ, еріктілер корпусы, КДМ, 40 аула клубтары, жастардың біріккен қоғамдық ұйымдар жүйесі, студенттердің өзін-өзі басқару ұйымдары);
  3. Жастар ұйымдарының орталық атқарушы органдармен ынтымақтастығы;
  4.  Жастарға арналған жеңілдіктер (қоғамдық көліктерге, кинотеатрларға,  спорт залдарына, театрларға жеңілдіктер)
  5.  Қалаға қосылған  жастарды қалалық әлеуметтік маңызды іс- шаралар мен жобалармен қамту)
  6.  Жұмыспен қамту мәселелері бойынша жұмыс берушілер мен рекрутингтік компаниялармен ынтымақтастық.
  1. Жастармен жұмыс істеу мәселелері бойынша қызметтер мен қалалық басқармалармен тиімсіз ведомствоаралық қатынастар;
  2. Жастардың барлық санаттарымен жүйелі жұмыстың болмауы;
  3. Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқарманың ресурстарының жеткіліксіздігі. Жастар саясаты саласындағы кадрлардың тұрақтамауы;
  4. Қаладағы жастар туралы ақпараттың жүйелі түрде жиналмауы;
  5. Жастар ұйымдарының мемлекеттік тапсырыстарға тәуелділігі. Жастар саясатында мемлекеттік-жекешілік серіктестіктің дамымауы;
  6. Материалдық-техникалық базаның, ұйымдастыру-әдістемелік және МЖҰ  әлсіздігі, сондай-ақ жастарды әдістемелік ұйымдардың кадрлармен жабдықталуының әлсіздіктері;
  7. Алматы шаһарына өзге өңірлерден келген жастардың бейімделу жүйесінің жеткілікті дамымауы.

 

Мүмкіндіктер

O-OPPORTUNIIES

Қауіп-қатерлер

       T-THREATS

 

 

С

Ы
Р
Т
Қ
Ы




О
Р
Т
А

 

  1. Алматы қаласының әлеуметтік экономикалық дамуының жоғары деңгейі;
  2. Алматы қаласында ЖОО мен колледждардың көптеп шоғырлануы. Сапалы білім алудың көптеген мүмкіндіктері;
  3. Жастардың бастамалары мен инновациялық әрекеттерін мемлекет тарапынан қолдау. Жастарды  жұмыспен қамту және кәсіби қайта даярлау курстарымен қамтамасыз ету;
  4.  Қосымша және дуалды білім беруді дамыту;
  5. Алматы қаласындағы еңбек нарығының сыйымдылығы және мамандандырылған жұмыс күшінің сұранысқа ие болуы;
  6. Алматы қаласының 2020 жылдарға дейінгі даму бағдарламасы.
  1. Жастарды жұмыспен және тұрғын үймен қамтамасыз ету бойынша нормативтік-құқықтық базасының тиімсіздігі;
  2. Алматы қаласына жоғары көші қонның салдарынан жұмыссыздықтың пайда болуы;
  3. Жастар арасындағы әлеуметтік агрессия, құқықтық нигилизм және патерналистік жүріс-тұрыс;
  4. Кереғар күштердің (криминалдық топтар, әсіре діни ағымдар) және әлеуметтік желілер, БАҚ арқылы таралатын  және жастардың  психологиясына, дүниетанымына, мінез-құлқына әсер ететін, жеткіншек ұрпақты құқыққа қарсы қызметке тартатын  ассоциалдық идеялар;
  5. ЖОО  мен колледждердегі сыбайлас жемқорлық;
  6. Студенттер жатақханаларының жетіспеушілігі, ЖОО мен колледж тарапынан жатаханадағы бақылаудың жетіспеушілігі;
  7. Жас отбасылардың  мемлекеттік тұрғын үй бағдарламаларына қол жетпеуі.

 

  1. ЖОЛ КАРТАСЫНЫҢ МАҚСАТЫ, МІНДЕТТЕРІ ЖӘНЕ ҚАҒИДАЛАРЫ.

 

Біз Алматы жастарының қандай болғанын көргіміз келеді?

Шығармашылық және инновациалық ойы бар патриот жастар, белсенді азаматтық позицияны ұстанатын, білімге құштар, еңбекке және кәсіптік өсуге, жалпы адами және ұлттық рухани-адамгершілік құндылықтарға бағдарланған, туған қаласының дамуына жауапкершілікпен үлес қосатын жастар ретінде көреміз.

 

Мақсат -  – жастардың жанжақты болуы мен өзін-өзі дамытуға, сондай-ақ олардың қала өміріне белсенді қатысуына және алып шаһардағы өмір сүру темпіне бейімделуіне жағдай жасау.

 

Міндеттері:

  1. Патриоттық, білім, зайырлылық, адамгершілік, отбасы, ел бірлігі, еңбекқорлық, денсаулық құндылықтары  негізінде жастардың танымдық көзқарасын қалыптастыру;
  2. Жастарды жұмыспен қамту;
  3. Жастардың әлеуметтік бейімделу жүйесін дамыту;
  4. Жас отбасыларын қолдау;
  5. Жастар саясаты саласында тиімді ведомствоаралық өзара әрекеттестікті қалыптыстыру;
  6. Қалалық жастар саясатын жүзеге асыруға азаматтық секторды және бизнес ортаны тарту;
  7. Жастардың инновациялық және кәсіпкерлік белсенділігінің дамуына әрекеттесу;
  8. Дарынды, ынталы және көшбасшылық қасиеттері бойына дарыған жастарды анықтау;
  9. Жастардың сапалы білім алуына жағдай жасау және оларды кәсіптік білім алуға тарту;
  10. Жастар арасында белсенді демалысты, салауатты өмір салтын және спортты жақтаушылардың санын арттыру.

 

Қағидалары:

  • Әр адамға деген қамқорлық;
  • Мемлкеттік органдардың ашықтығы мен есеп беру міндеттілігі;
  • Алдыңғы қатарлы тәсілдемелер мен іс-тәжірибелерге бағдарлау;
  • Жүйелілік;
  • Жастарды өзекті міндеттерге тарту;
  • Ауқымды азаматтық белсенділік.

 

Жастар саясатының талдау арқылы Жол картасының негізігі бағыттары белгіленді:

  •  Сапалы білім;
  • Жастарды жұмысқа орналастыру және жұмыспен қамту;
  • Салауатты және мәдени демалыс;
  • Тұрғын үймен қамтамасыз ету және жас отбасыларды қолдау;
  • Белсенді жастар қаласы.

 

Еліміздің ұлттық және мәдени, әлеуметтік-экономикалық даму мақсатында жастардың өзекті мәселелерің шешу жолдары мемлекеттік саясат өте маңыздыболып саналады.

Сондықтан, 2017 жыл Жастар жылы болып бекітілгеннен кейін, барлық азаматтық қоғам институттарын жас ұрпақты бәскелестікке қалыптастыруға, сондай-ақжастар саясаты саласындағы негізігі міндеттерді жүзеге асыру үшін Алматы қаласының мемлекеттік басқарма органдарының қосымша назарын аудартады.

  Жол картасын жүзеге асыру алматылық жастарға әлеуметтік хал-жайынажақсы әсерін тигізіп, Алматы қаласының әлеуметтік-экономикалық дамуындағы өзекті мәселелерін шешуге және жастар арасында азаматтық белсенділіктін артуына өз септігін әкеледі.

2017-2020 жылдарға арналған жастарды қолдау Жол картасының міндеттерітек қана ведомствоаралық қатынастардың нығаю және жүйелілік жобаны қолдану арқылы ғана сәтті іске асырылатын болады.

 Жол картасын жүзеге асыруда басты нәтижесі Алматы қаласы жастарының әлеуметтік жағдайының жақсаруы мен жастардың мегаполистегі әлеуметтік-экономикалық өміріне белсенді қатысуы болып табылады.

Жол картасының жүзеге асуы жас алматылықтардың жетістікке жетуіне мүмкіндік туғызып, еліміздің және қаланың дамуына өз үлесін қосады.

 

 

 

  1. НЕГІЗГІ БАҒЫТТАР МЕН АЛҒА ҚОЙЫЛҒАН МАҚСАТТАРҒА ЖЕТУ ЖОЛДАРЫ

 

«Менің кейінгі жастарға айтарым, Сендер болашаққа деген үкілі үмітіміздің тірегісіңдер! Біздің бүгінгі атқарып жатқан қыруар шаруаларымыз тек сендер үшін».

 

Н. Ә. Назарбаев

 

  1. САПАЛЫ БІЛІМ

«Қазақстан – 2050» ұзақ мерзімді Стратегиясының ең маңызды басымдылығы білім беру болып танылды. Халықаралық тәжірибе адами капиталға, соның ішінде, ерте жастан кемел жасқа дейін білімге инвестиция экономикаға және қоғамның жалпы дамуына айтарлықтай қайтарым болуына мүмкіндік туғызатынын растайды.

Сонымен, еуропалық срапшылардың пікірінше, ұзақтығы 10 жылдан астам білім беру стратегиялық бағдарламасын тиімді жүзеге асыру елдің ЖІӨ 5% арттырады, ал жалпы білімге инвестиция әрбір оқу жылына 5-15% қосымша табыс алып келеді. Бұдан өзге, PISA орташа баллдан 5 баллға жоғары алған ел, еңбек өнімділігін 2,5% арттырады және ЖІӨ 1 адамға 1,5%.

Аталған бағыттағы  басым міндеттер:

  • Сапалы білімнің қолжетімді болуын қамтамасыз ету;
  • жастарды бейресми білім алуға кеңінен тарту;
  • жастардың өздігінен білім алуына жағдайлар жасау, ЖОО-да қашықтан қол жеткізу режимінде үздік дәрістер мен семинарлардың қолжетімді болуын ұйымдастыру (ЖОО жанында онлайн режимінде үздік лекциялар мен семинарларға қолжетімділікті ұйымдастыру);
  • кәсіби тәжірибені беруде тәлімгерлік пен тәрбиешілік тәжірибені кеңейту;
  • қажетті білім қорын іздеуде жастарға арналған ақпараттық қолдау жүйесін енгізу;
  • жастардың білім алу және ғылыми-зерттеу қызметтерін дамытуға жағдай жасау.

Жастар бастамалары мен жобаларын қолдау, оқу орындарымен, ҮЕҰ ынтымақтастықтың нығаюына, іс-шаралар өткізу және өзге де жобаларды өткізу және Алматы қаласының зияткер, талантты жастарын анықтау мен қолдау бойынша Елбасы саясатының жалғасын табуына ерекше көңіл бөлінетін болады.

 

  1. Зияткерлік жастарды анықтау мен қолдау

 

«Мен сіздерге – жаңа буын қазақстандықтарға сенім артамын. Сіздер Жаңа бағыттың қозғаушы күшіне айналуға тиіссіздер».

 

Н.Ә. Назарбаев

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.

бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Зияткер жастарды қолдауға бағытталған жобаларды қаржыландыру көлемі

млн.

50

100

120

140

ЖСБ

  1.  

Зияткер жастарды қолдау бойынша іс-шаралар

дана

500

550

560

570

ЖСБ

  1.  

Алматы қаласы мектеп оқушылары ішінде республикалық пен халықаралық олимпиадалар және ғылыми жобаларға қатысқан жеңімпаздар саны

%

50

55

60

65

ББ

  1.  

STEAM – оқыту арқылы жоғары сынып оқушыларының қамтылуы

%

20,7

30

32

35

ББ

  1.  

Мектеп және колледж оқушылары жасап шығарған (авторлық құқығы расталған) өнертабыс саны

саны

120

130

150

200

ББ

  1.  

Тәжірибеде жүзеге асқан өнертабыс үлесі

%

10

12

16

20

ББ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Оқу бағдарламаларының алдыңғы қатарлы халықаралық білім беру жүйесінің деңгейіне сәйкестігін бағалайтын және бақылайтын жүйе енгізу;
  • TIMSS, PIRLS, PISA халықаралық зерттеулерінде, халықаралық пәндік және ғылыми олимпиадаларда көрсеткіштерді жақсарту;
  • Математика, физика және информатика пәндерінің жас мұғалімдері арасында халықаралық шығармашылық байқаулар өткізу;
  • Олимпиадалық қор дайындау тәжірибесін зерттеу үшін алматылық және шетелдік жоғары сынып оқушыларын айырбастауды ұйымдастыру (мысалы: Алматы қаласы С. Ходжиков атындағы №39 лицей және ММУ Ломоносов атындағы физико-математикалық мектеп);
  • Білім беру ұйымдарында STEAM оқытуды дамыту;
  • Авторлық құқықтың бар болуын талап ете отырып, ғылыми-техникалық шығармашылық бойынша олимпиада, байқаулар өткізу;
  • Мектеп және колледж оқушылары жасап шығарған ғылыми жобаларды алға жылжыту бойынша қолдау қызметін жасау.

 

  1. Қазіргі заманғы кітапханалар желісінің дамуы

 

Ақпараттық қоғамның дамуы дәстүрлі кітапхана қызметі тоқтайды дегенді білдірмейді. Кітапхана әлеуметтік институт ретінде, электронды кітапхана тұжырымдамасының жүзеге асуының арқасында, ақырындап құжат қоймасынан білім қоймасына айналатын болады, ал бұл кітапханалардың қоғамдағы рөлін сақтауы мен нығайтуына мүмкіндік беретін дамудың жаңа сатысы және жаңа сапасы. Мысалы, Ұлыбританияда электронды кітапханалар мәдени әсердің кеңеюі мен бүкіләлемдік деңгейде жағымды мәдени және зияткерлік имидж қалыптасуының бір тәсілі ретінде алға шығады.

Бұдан өзге, Беларусьта көпшілік кітапханасы белсенді дамып жатыр. Осылай, соңғы 5 жыл ішінде қалада жыл сайын орташа есеппен 3 көпшілік кітапханасы ашылады. Жаңа ұйымдастырушы құрылымдар пайда болды және белсенді жұмыс атқаруда: кітапхана-клубтар, кітапхана-мұражайлар, әлеуметтік қызмет үйлері мен орталықтары, мәден-білім беруші және эстетикалық орталықтар. Бір көпшілік кітапхана 2000 тұрғынды тартады.

  • Бағдарлама аясында күш кітапханалардың жаңа үлгісі мен бейнесін қалыптастыруға бағытталатын болады. Олар шығармашылық үйірмелер мен коворкинг-орталықтар салу арқылы ғылыми және шығармашылық даму, сондай-ақ, ақпараттық технологиялардың кеңінен қолдану орталықтарына, айналатын болады.

 

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.

бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Кітапханаларға баратын жастар саны

мың

адам

68

72

74

76

МжАБ

  1.  

Шығармашылық үйірмелер мен коворкинг-орталықтар салу арқылы ғылыми және шығармашылық даму орталықтарына айналған кітапханалр саны

бірл.

6

8

10

15

МжАБ

  1.  

Кітап қорының санға аудару бойынша бағдарламасы енгізілген кітапханалар саны

бірл.

25

-

-

-

МжАБ

  1.  

Кітапханаларды насихаттау бойынша іс-шаралар саны

саны

2500

2600

2800

3000

МжАБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Кітапханаларды шығармашылық үйірмелер мен коворкинг-орталықтар салу арқылы ғылыми және шығармашылық даму орталықтарына айналдыру;
  • Кітапхана қорларын санға аудару арқылы кітапханалар желісін модернизациялау;
  • Кітапханалар желісінің техникалық жағдайын жақсарту;
  • Үйірмелер мен оқу клубтарын ашу;
  • Кітапханалық онлайн форумын өткізу;
  • Кітапханаларды насихаттау бойынша кешенді іс-шаралар жүргізу; Кітапсүйгіштік, кітапханалаға кітаптарды сыйға тарту науқандары, кітап маркетингі іс-шаралары аясында жастар бастамаларын қолдау;
  • Кітап және өзге де мәдени жобалардың жәрмеңкесін өткізу.

 

  1. Жастар жаңашылдығына жағдай жасау

 

«Нұрлы Жол» - міне, біздің креативті ырғақты жастарымыздың күш-жігер жұмсап, құлаш сермейтін тұсы осы!»

 

Н.Ә. Назарбаев

 

Алматы қаласының 2020 жылға дейінгі дамуы бағдарламасында негізгі басымдық жоғары құнды, бәсекеге қабілетті өнім шығара алатын жоғары технологиялық және экспортқа бағдарланған өндіріс жасауға қойылды. Қазақстандық мазмұнды үлесі 80% дейін артады деп көзделіп отыр. Жастар ортасында инновациялық қызметке ынталандыратын жағдай жасау бойынша жұмыс жүргізілетін болады.

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.

бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Ғылыми зерттеулер мен талдамалар орындаушы жас мамандар саны

адам саны

30

40

50

60

КжИИДБ

  1.  

Жастар жаңашылдығы бойынша байқаулар саны

саны

10

15

20

25

КжИИДБ, «ИТП»

АКФ,
ЖОО

  1.  

«Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы аясында жеке кәсіп ашуға арналған мемлекеттік инновациялық гранттар көлемі

млн. теңге

145

150

160

170

КжИИДБ, «Даму» қоры

  1.  

«Алматы инновациялар» бағдарламасы аясында жастар стартаптары мен инновациялық жобаларын дамытуға арналған жеңілдікпен қаржыландыру көлемі

млрд. теңге

1,0

1,0

1,0

1,0

КжИИДБ, «Даму» қоры

  1.  

Қаланың ЖОО-да бірлескен ғылыми-зерттеулік жобалар мен тәжірибелік құрылымдық жобаларды өткізуге арналған ғылыми орталықтар мен зертханалар (Назарбаев университетіне ұқсас) саны

саны

10

15

20

25

КжИИДБ, «ИТП»

АКФ

 

  1.  

Жастар жасап шығарған және жүзеге асып жатқан инновациялық жобалар саны

саны

20

25

30

35

ЖОО, «ИТП»

АКФ,

КжИИДБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жетужолдары:

  • Инновациялық салаларда университеттік зерттеулерді қолдау бойынша гранттар табыстау, Алматылық жастардың ғылыми-техникалық жетістіктерінің байқаулары мен көрмелерін ұйымдастыру;
  • Жастар инновацияларының байқауын, инновациялық жобалар мен жастар стартаптарын қолдау;
  • Инновацияны өндіріске енгізу бойынша жұмыстарды қаржыландыру механизмдері жөнінде ұсыныстар жасау және енгізу;
  • «Бизнестің жол картасы 2020» бағдарламасы аясында жеке кәсіп ашуға арналған жаңа бастаушы жеке кәсіпкерлік субъектілеріне мемлекеттік инновациялық гранттар беру;
  • Қаланың ЖОО-да бірлескен ғылыми-зерттеулік жобалар мен тәжірибелік құрылымдық жобаларды өткізуге арналған ғылыми орталықтар мен зертханалар (Назарбаев университетіне ұқсас) орналастыру бойынша бастамаларды қолдау, сондай-ақ, оларды әрі қарай коммерциялау;
  • «Zhastarinnovation» атты жастардың ғылыми-техникалық жетістіктерінің көрмесін ұйымдастыру;
  • Алматы қаласын жергілікті және халықаралық БАҚ-та жастар инновациялары белсенді дамып келе жатқан қала ретінде көрсету;
  • Привлечение частных инвестиций в готовые к коммерциализации молодежные проекты;
  • Бизнес инкубаторларды дамыту тәжірибесі бар, халықаралық мамандарды бар технопарктердің жұмысына тарту;
  • «ИТП» АЭА бірлесе отырып, жастар инновациялық жобаларын жүзеге асыру.

 

  1. Заманауи мектептер білімді бәсекеге қабілетті жастардың негізгі жеткізушісі болуға тиіс

Заманауи мектеп – оқытудың техникалық әдістері мен пәндерді оқытудың жаңа технологиялары сабақтасатын жоғары технологиялық оқу кешені.

Шетелдік сарапшылардың пікірінше заманауи мектеп оқушыларының 60%-ы қазіргі таңда жоқ нәрсемен айналысуы мүмкін.  Сол себепті мектеп қабырғасынан бастап ХХІ ғасырда қажет болатын дағдыларды дамыту қажет.

Елбасы Жолдауда атап өткендей: «Орта білімде жалпы білім беретін мектептерді Назарбаев Зияткерлік мектептерінің деңгейіне көтеру керек».

 

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Мектептердің материалдық-техникалық базасын күшейту, оның ішінде:

- пән кабинеттерін жабдықтау;

- лингафон, мультимедиалық кабинеттерді жабдықтау;

 

дана

 

 

 

60

 

140

 

 

 

83

 

20

 

 

 

67

 

20

 

 

 

67

 

20

 

ББ

  1.  

Білім берудің жаңартылған мазмұны бойынша курстан өткен педагогикалық қызметкерлердің біліктілігін арттыру

адам

3606

3700

3700

3700

ББ

  1.  

Оқу процесіне IT – технологиялардыенгізу

млн. теңге

122,8

209,9

190,5

190,5

ББ

  1.  

Байқауға қатысуға өтініш білдірген түлектер санынан ЖОО грантқа түскен орта мектеп түлектерініңүлесі

%

45

47

48

50

ББ

  1.  

Оқушылар орындарының жетіспеушілігін азайту

%

12

15

18

20

ББ, ҚБ

 

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • мектептердің материалдық-техникалық базасын күшейту (пән кабинеттерін жабдықтау, ЛМС, компьютерлер және т.б.).
  • педагогикалық құрамның сапасын арттыру, базалық педагогикалық білім стандарттарын, мектеп мұғалімдерінің біліктілігін арттыру талаптарын күшейту;
  • мектептерде Назарбаев зияткерлік мектептері қызметінің табысты тәжірибесін енгізу;
  • мектеп оқушыларының сыни ойлау, өзіндік ізденіс және ақпаратты терең талдау қабілеттерін иемденуі;
  • Интернет желісінің жылдамдығын арттыру, ЖК, Wi-fі желісімен және т.б. жабдықтау арқылы мектептердегі  IT-инфрақұрылымдарын жақсарту;
  • Жаңа мектептер, қосымша құрылыс салу, сонымен қатар ғимараттарды оңтайландыру  арқылы оқушылар орындарын арттыру.

 

 

  1. «Үштілділікті» дамыту

 

Өзге тілді білмеген өзінің тілін де білмейді.

И. Гете

 

Қазіргі заманда шет тілдерін білу бәсекеге қабілеттіліктің басты басымдықтарының біріне айналуда. Еуропалық Кеңес шет ел тілдерін оқыту саласында негізгі мақсат ретінде көптілділікті ұсынуы кездейсоқ емес: Еуропаның әр тұрғынының кем дегенде екі шет тілін білуі, сонымен бірге оның біреуін белсенді қолдануы қажет. Германияда жүргізілген зерттеу нәтижесі көрсеткендей, еуропалық елдердің 80%-да жұмысқа орналасу үшін – кем дегенде екі шет тілін,ал 45%-да кем дегенде үш тіл білу қажет,

Алматы заманауи, халықаралық кеңістікке біріккен мегаполис ретінде қалыптасу үшін Елбасының бірегей мәдени «Үштұғырлы тіл» жобасын біртіндеп іске асыруды жалғастырады, яғни мемлекеттік тіл ретінде қазақ тілін қарқынды оқу, орыс тілін – ұлтаралық қатынас тілі ретінде және ағылшын тілін – жаһандық экономикаға сәтті бірігудің тілі ретінде қолдану.

Қазақстанда тұратын барлық этностардың тілдерін сақтай отырып, тіл саясатын іске асыру ұлттық бірлікті нығайтудың маңызды факторы ретінде мемлекеттік тілдің толыққанды үйлесімді жұмыс істеуін қамтамасыз ететін болады.

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Мемлекеттік тілді меңгерген жас халықтың үлесі

%

83

86

89

92

ТБ

  1.  

Ағылшын тілін меңгерген жас халықтың үлесі

%

20

22

25

28

ТБ

  1.  

Үш тілді меңгерген жас халықтың үлесі (мемлекеттік, орыс және ағылшын)

%

17

20

24

28

ТБ

  1.  

Оқу бағдарламасына үштілділікті енгізген мектептер мен колледждер саны

саны

10

12

15

20

ББ

  1.  

Жаратылыстану-математика бағытындағы пәндерді ағылшын тілінде оқытатын мұғалімдердің үлесі

%

1,4

2

5

10

ББ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Қазақ тілінде оқытатын балбақшалар мен мектептер санын арттыру;
  • Орыс тілінде оқытатын мектептерде апталық «Қазақ тілі күндерін» өткізу;
  • Тілдерді оқыту бойынша оқу кабинеттерін инновациялық технологиялармен қамтамасыз ету;
  • Қазақ және ағылшын тілдерінің үздік оқытушылар байқауларын өткізу;
  • Халық үшін тіл курстарының қолжетімділігін арттыру;
  • Тіл бағдарламалары мен курстары арасында байқаулар өткізу;
  • Орта, техникалық және кәсіби білім беру ұйымдарының оқу процесінде үштілділікті дамыту;
  • Ағылшын тілінің кәсіби курстарына жолдау арқылы орта, техникалық және кәсіби білім беру ұйымдарының педагогикалық қызметкерлетінің біліктілігін арттыру;
  • Халықаралық қарым-қатынас тілі ретінде орыс тілінің ортақ мәдени функцияларын, сондай-ақ Қазақстан халықтарының басқа да тілдерін сақтау.

 

5.1.6. Қосымша, формалды емес және информалды білім беруді дамыту

 

Қазіргі кезеңде табыстың, тиімділіктің және бәсекеге қабілеттіліктің маңызды факторларының бірі үздіксіз, тұрақты білім, жаңа машықтар мен дағдылар алу. Ол үшін қосымша және формалды емес білім берудің, жас азаматтардың кәсіби және тұлғалық өсуінің тұтас индустриясы дамуда.

ЭЫДҰ білім беру жөніндегі комитетінің «Формалды емес және информалды білім берудің нәтижесін мойындау және кредиттерді қайта есептеу жүйесін әзірлеу» жобасы (Recognition of Non-formal and Informal Learningand Credit Transfer) шеңберінде білім берудің аталған формаларының іске асырылуы мультипликативті пайдаға және экономикалық, әлеуметтік, психологиялық және білім беру сипатындағы басымдықтарға жеделдетіп қол жеткізуге жетелейтін процесс ретінде қарастырылады. 

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Қосымша біліммен қамтылған жастар санын арттыру (клубтар, үйірмелер, секциялар, жастар орталықтары)

%

63,5

64

64,5

65

ББ

  1.  

Мүдделі органдармен бірлесе отырып колледждер базасында  қолданбалы құзыреттермен қамтамасыз ету үшін жастар орталықтарының қызмет етуі 

саны

2

7

14

20

ББ,

ЖСМЖБ

  1.  

Қысқа мерзімді кәсіби білім берумен қамтылған жастар саны

саны

500

1500

2000

3000

ББ, ЖҚӘББ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Формалды емес және информалды білім беруді насихаттау және ілгерілетуRecognitionofNon-formalandInformalLearningandCreditTransfer» ЭЫДҰ білім беру комитеті жобасының аясында);
  • Қашықтықтан білім беруді дамыту және жастарды университеттік қашықтықтан білім беру бағдарламаларына тарту;
  • Қосымша және формалды емес білім беру қызметтерін ұсынатын ұйымдар мен мекемелер туралы жалпыға қолжетімді деректер базасын әзірлеу;
  • Жастарды «Құқықтық білім марафоны - Әділет бәйгесі», «ЖасҰлан», «Айбын» іс-шараларына тарту;
  • Қосымша білім беретін ұйымдарды әрі қарай қажетті техникалық жабдықпен қамтамасыз ету;
  • Патриот, бәсекеге қабілетті, креативті, шығармашылық тұрғыдан дамыған, әлеуметтік жауапкершілігі бар тұлғаны қалыптастыруға бағытталған жастар жобаларын енгізу;
  • Қысқа мерзімді кәсіби білім беру курстарын өткізуге кәсіби-техникалық колледждердің қатысуы.

 

  1. Жастарды жұмысқа орналастыру және жұмыспен қамту

 

Адам өзінің кім екеніне қарамастан қасық қаны қалғанша аянбай еңбек етуі керек, себебі оның өмірінің мәні мен мақсаты, оның бақыты, оның қуанышы осында жатыр.

Платон

 

Бүгінгі күні әлемде 73 млн. жас азамат жұмыссыз жүр. Жастардың үш есе көп бөлігі ішінара жұмыссыздар болып табылады, олар экономиканың бейресми секторында жұмыспен қамтылған, төмен жалақы алып, әлеуметтік қамтамасыз ету шараларынан айырылған және жұмыстарын жоғалтып алу қатерінде жүр. Тағы да 621 млн. жас азамат «жұмыспен қамтылмағандар» қатарына жатқызылған, бұл азаматтар оқымайды, кәсіби даярлау курстарынан өтпейді және жұмыс көзін іздестірмейді. Жастар әлем халқының 17%-ын және әлемдегі жалпы жұмыссыздар санының 40%-ын құрайды. 

Жұмыссыз жастар мемлекеттік жұмыспен қамту саясатынан тыс қалмауы тиіс. Жастар оқусыз және жұмыссыз қалған жағдайда қоғамның шығыны бірнеше есеге өседі. Мәселен, Құрама Штаттарда жұмыспен қамтылмаған әрбір жас азаматқа келетін қоғамдық шығын жылына 37 450 АҚШ долларын құрайды.

Қаланың еңбек нарығындағы жағдайды ішінара жақсарту және жұмыспен қамтылмаған жастарды қолдау үшін «Жастарды қысқа мерзімді кәсіби оқыту» жобасын іске асыру ұсынылады. Жоба  Нәтижелі жұмыспен қамтуды және жаппай кәсіпкерлікті дамытудың 2017-2021 жылдарға арналған бағдарламасы шеңберінде іске қосылатын болады.

Аталған жобаның негізгі басымдықтары кадрларды даярлаудың дуальдікмоделінің элементтері бар білім беру ұйымдарының базасында жұмысшы кадрларды кәсіби даярлау және қайта даярлауды ұйымдастыруға негізделеді.

Қысқа мерзімді кәсіби оқытудан өтетін жобаның қатысушылары 29 жасқа дейінгі жас азаматтар және халықты жұмыспен қамту орталықтарындағы тіркелімдеріне қарамастан жұмыссыздар, сондай-ақ өз бетімен жұмыспен қамтылғандар болып табылады.  

Қысқа мерзімді кәсіби оқытудан өтетін жобаның қатысушылары оқуды, стипендияны, жол жүру ақысын төлеу бойынша мемлекеттік қолдаумен қамтамасыз етіледі. Басқа өңірлерден келген қатысушылар үшін тұрғын үйді жалдау бойынша шығындарын өтеу қарастырылады. Қысқа мерзімді оқытудың ұзақтығы кәсіптің ерекшелігіне байланысты бір айдан алты айға дейін созылады.

Қаржыландыру көлемі: 6975 адамды қамту үшін жалпы сипаттағы трансферттерден (ЖСТ) 1,7 миллиард теңге қарастырылуда, жалпы адамдар санының 57%-ы 29 жасқа дейінгі жастар.

Жоба қатысушыларына қойылатын қажетті талаптар:

  1. 29 жасқа дейінгі жас азаматтар
  2. Халықты жұмыспен қамту орталығына өтініш білдіреді
  3. Құжаттарды тексеру
  4. Комиссияның үміткерлер тізімін қарауы
  5. Курстарға жолдама беру
  6. Біліктіліктің берілуі туралы куәлік және сертификат алу
  7. Жұмысқа орналасуға көмек көрсету

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Жастар тәжірибесіне жіберілген ЖОО түлектерінің саны

адам

2000

2000

2000

2000

ЖҚжӘББ ЖСМБ

  1.  

Жастар жұмыссыздығының деңгейі

%

6,9

6,5

6,1

5,9

ЖҚжӘББ ЖСМБ

  1.  

Әлеуметтік жұмыс орындарына және қоғамдық жұмысқа орналастырылған жастар саны

адам

320

360

390

430

ЖҚжӘББ ЖСМБ

  1.  

Қысқа мерзімді кәсіби оқытуға жіберілгендер саны

адам

6000

6000

6000

6000

ЖҚжӘББ ЖСМБ

  1.  
  1. жастағы жастардың жалпы санындағы NEET үлесі

%

7,9

7,8

7,7

7,6

ЖҚжӘББ ЖСМБ

  1.  

Өтініш білдіргендер қатарынан тұрақты жұмыс орындарына орналастырылған жастар саны

адам

5500

6500

7000

8500

ЖҚжӘББ ЖСМБ

  1.  

Жазғы жұмысқа орналастыру

адам

100

 

 

 

ЖҚжӘББ

  1.  

«Жасыл Ел» жастар еңбек жасақтарын, студенттік құрылыс және тәлімгерлік-педагогикалық жасақтарды дамыту жөніндегі жобалар шеңберіндегі жастарды жазғы жұмыспен қамту саны

саны

1200

1400

1600

1800

ЖСМБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жетудің басқа нысандары:

Аталған қызмет бағытының басым міндеттерінің қатарына мыналарды жатқызған жөн:

  • Жастар тәжірибесі бағдарламасының шеңберінде жұмыс тәжірибесі жоқ жас қызметкерлерді жергілікті жерлерде оқытуға және оларға жетекшілік етуге тәлімгерлік ету жүйесін енгізу;
  • Оқушы және жұмысқа орналастырылмаған жастарға кәсібін таңдауға көмек көрсету;
  • Мектептерде кәсіпті таңдау мәселелерінде жастарға арналған консультативтік қызметтерді    дамыту;
  • Дуальдік білім беру және еңбек тәжірибелерінің көмегімен оқу және еңбек қызметін үйлестіру арқылы, оның ішінде бейінді студенттік жасақтарды дамыту арқылы жастардың еңбек, жобалық және кәсіпкерлік белсенділігін дамыту;
  • Жастарға жұмысқа орналасу мүмкіндіктері және жеке бизнесті ашуды қолдайтын бағдарламалар туралы  жүйелі ақпарат беру;
  • 18-22 жастағы студент жастардың жазғы жұмыспен қамтылуын ұйымдастыру («Жасыл ел» және СҚЖ);
  • Жоғарғы сыныптың оқушыларымен кәсіби бағдарлау жұмысын жүргізу;
  • Қала экономикасында өткір тапшы және талап етілетін мамандықтарды анықтау тұрғысында еңбек нарығын егжей-тегжейлі зерделеуді жүргізу;
  • Азаматтарды қайта даярлау және кәсіби оқыту бағдарламаларына нысаналы бөлу;
  • Университеттер мен колледждердің еңбек нарығында қажет етілмейтін түлектері үшін жоғары және кәсіби оқыту мекемелерінің базасында кәсіби қайта даярлау жүйесін ұйымдастыру;
  • Жастарды еңбекпен қамту мәселелерінде көмек көрсету бойынша «Self-made» кешенді жобасын іске асыру;
  • Қаланың өндірістік кәсіпорындарының және ұйымдарының базаларында ЖОО және колледждер түлектерінің тағылымдамаларын, бос жұмыс орындарының жәрмеңкелерін өткізу;
  • Ауыл және жұмысшы жастар үшін Бейімдеу, кәсіби даярлау және біліктілікті арттыру орталығын ашу;
  • Кәсіби білім беру мекемелерінің түлектерін жұмысқа орналастыруға көмектесудің бірыңғай автоматтандырылған жүйесін жасау;
  • Жұмысқа орналастыру орталықтарының жұмысын кешенді бағалау негізінде олардың рейтингін және басқа да мақсатты іс-шараларды іске қосу.

 

  1. Кейіннен колледж түлектерін жұмысқа орналастыру мүмкіндігімен дуальді білім беруді дамыту

Дуальді оқыту моделі Германия, Австрия және Швейцарияда кең таралған, ол компаниялардың студенттердің кәсіби білім алуына тікелей қатысуын көздейді. Дуальді жүйе бойынша оқуын аяқтаған студенттер таңдаған мамандықтары бойынша жұмысқа сәтті орналасып, шынайы өндірістік жағдайларға тезірек бейімделеді және психологиялық күйзелісті сезінбейді.

Дуальді білім беру жүйесіндегі немістің сәтті тәжірибесі біздің қаламыз үшін үлкен қызығушылық танытуда, себебі ол заманауи білім берудегі инновациялық үдерістерге жәрдемдеседі, еңбек кадрларының заманауи өндірістің шынайы талаптарынан артта қалуын еңсеруге, өндірістік кәсіпорындарын білікті және кәсіби кадрлармен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.

Елбасы Қазақстан халқына Жолдауында: Таяудағы 2-3 жылда дуальді, техникалық және кәсіптік білім берудің ұлттық жүйесінің негізін қалыптастыру керек» екенін атап өтеді.

Қазіргі уақытта дуальді оқыту 34 колледжге енгізілген. 71 кәсіпорынмен 655 мәмілеге қол қойылды, олар колледж түлектеріне оқуын аяқтағаннан кейін аталған кәсіпорындарына жұмысқа орналасуға мүмкіндік береді.

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Кәсіпорын, жұмыс берушілер және колледждер арасындағы дуальді оқытумен қамту

саны

41

42

45

50

ББ

  1.  

Мемлекеттік тапсырыс бойынша оқуын аяқтаған колледж түлектерінің саны

саны

6700

6800

6900

7000

ББ

  1.  

Мемлекеттік тапсырыс бойынша оқуын аяқтаған және оқуы аяқталғаннан кейін бірінші жылы жұмысқа орналасқан ТжКББ оқу мекемелеріндегі түлектердің үлесі

%

73

73,5

74

74,5

ББ

  1.  

Техникалық және кәсіби біліммен қамтылған (14-24 жас) жастар үлесі

%

22,2

22,3

22,4

22,5

ББ

  1.  

Кәсіпорындар-жұмыс берушілер мен колледждер арасында жасалған дуальдік білім беру келісімшарттарының саны

саны

655

670

680

700

ББ

  1.  

Колледждер жанындағы кадрларды даярлау, қайта даярлау, біліктілігін арттыру және сертификаттаудың үйлестіруші оқу орталықтары бар ғылыми-білім беру өндірістік кластерлерінің саны

саны

7

8

9

10

ББ

  1.  

Дуальді білім беру бағдарламасы бойынша жұмысқа орналастырылған түлектер саны

саны

240

300

350

400

ББ

  1.  

Талап етілетін жұмыс біліктіліктері бойынша мемлекеттік білім беру тапсырысының үлесін ұлғайту;

жыл сайын

1

1

1

1

ББ

  1.  

Жұмыс берушілердің салалық қауымдастықтары жанындағы сертификаттау орталықтарында сертификаттаудан өткен колледж түлектерінің үлесі

%

50

60

70

80

ББ

  1.  

Ұлттық және халықаралық аккредиттеуден өткен колледждердің саны

саны

5

10

20

40

ББ

  1.  

Кәсіпорын, жұмыс берушілер мен колледждер арасындағы дуальді білім берумен қамту

саны

41

42

45

50

ББ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Колледждердің оқушыларының  аталған кәсіпорындарда еңбек тәжірибесінен өтуі және әрі қарай жұмысқа орналасуы  үшін 71 кәсіпорынмен келімге қол қою;
  • Техникалық және кәсіби білім беруді, оның ішінде БАҚ-ты тарта отырып, кең кәсіби бағдарлау жұмысын жүргізу арқылы жұмыс кәсіптерін танымал ету;
  • Еңбек нарығының қажеттілігін есепке ала отырып, техникалық және кәсіби білімі бар мамандарды даярлау үшін мемлекеттік білім беру тапсырысын орналастыру;
  • «WorldSkills» кәсіби шеберлігі чемпионатын өткізу арқылы жұмыс кәсіптерін танымал ету;
  • Мемлекеттік тапсырыс бойынша, зейнетақы аударымдары арқылы білім алған түлектердің жұмысқа орналасуын растау үшін тұрақты негізде мониторинг жүргізу;
  • Еңбек нарығының қажеттіліктерін есепке ала отырып, дуальді кәсіби білім беру жүйесін әрі қарай дамытуды қамтамасыз ету;
  • Жұмыс беруші кәсіпорындар мен техникалық және кәсіби білім беру ұйымдары арасындағы әлеуметтік әріптестікті дамыту;
  • Оқыту бағдарламаларын тәжірибемен ұштастыра отырып,  кәсіпорындарды оқу жоспарларын жазуға тарту;
  • Техникалық және кәсіби білім беру ұйымдары жанындағы салалық қауымдастықтардың кадрларын даярлау, қайта даярлау, біліктілігін арттыру және сертификаттаудың үйлестіруші оқу орталықтарымен бірлесе отырып, ғылыми-білім беру-өндірістік кластерлерін құру;
  • Қысқа мерзімді кәсіби оқытудың қосымша шараларын іске қосу;
  • Қайта біліктілікті арттыру бойынша мамандықтар тізімін кеңейту;
  • Ақпараттық-түсіндіру жұмысы, еңбекке тәрбиелеу жұмысы, ашық есіктер күнін ұйымдастыру;
  • Нәтижелі жұмыспен қамту бағдарламасы шеңберіндегі жастар тәжірибесі;
  • Техникалық және кәсіби бағыттар бойынша даярлау;
  • «WorldSkills» кәсіби шеберлігі чемпионатын өткізу арқылы жұмыс кәсіптерін танымал ету.

 

  1. САЛАУАТТЫ ЖӘНЕ МӘДЕНИ ДЕМАЛЫС

Қазіргі заманауи қоғам өмірдің барлық жақтарын әлеуметтік-экономикалық дамыту және рухани жаңғырту үшін жастардың бос уақыттарын тиімді пайдалануына мүдделі болуы тиіс. Мәдени-демалыс инфрақұрылымдары мен қызметтердің аясын және қолжетімділігін кеңейту, жастардың демалысы үшін жағдайлар жасау маңызды.

Салауатты өмір салтын белсенді және біртіндеп насихаттау, жастарды спортпен шұғылдануға баулу үшін жағдайлар жасау да маңызды бағыттардың бірі болып табылады. Жастар арасында жеке басының денсаулығына үлкен жауапкершілікпен қарау қағидатын дамыту қажет.

 

 

  1. Бұқаралық спортты дамыту

 

«Тек дені сау ұрпақ қана бәсекеге қабілетті бола алады»

Н.Ә. Назарбаев

 

Еліміздің Президенті «Қазақстан-2050» Стратегиясында «Дене шынықтыру мен спорт мемлекеттің айрықша назарында болуы тиіс. Нақ сол саламатты өмір салты ұлт денсаулығының кілті болып саналады» - деп,атап өтті.

Елбасының тапсырмасын орындау шеңберінде, оның ішінде, мемлекеттегі халықтың 30%-ының дене шынықтыру және спортпен шұғылдануын қамтамасыз ету үшін жастар арасындағы бұқаралық спорттың дамуынаерекше көңіл бөлінеді. 2016 жылдың қорытындысы бойынша Алматы қаласы халқының 29%-ы жүйелі түрдегі дене шынықтыру және спортпен шұғылданумен қамтылған, оның ішінде жастардың үлесі 70 %-ды құрайды. Салыстыру үшін батыс елдерінде жүйелі түрде спортпен шұғылданатындардың  көрсеткіштері Еуропада 40% және АҚШ-та 60%-ды құрайды.

Бұқаралық спорт қоғамды біріктіру, жастардың назарын зиянды әдеттерден бұру, аурулардың алдын алу, орташа өмір сүру ұзақтығын және оның сапалы деңгейін ұлғайту секілді көптеген әлеуметтік-экономикалық мәселелерді шешуге бағытталған.

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Спорттық-бұқаралық және дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларының саны

саны

1900

2 000

2 100

2 200

ДШжСБ

Аудандарәкімдіктері

 

  1.  

Спорттық-бұқаралық және дене шынықтыру-сауықтыру іс-шараларына қатысқан жастардың саны

мың адам

267

300

330

366

ДШжСБ

Аудандарәкімдіктері

 

  1.  

Пайдалануға берілген велосипедті жалға беретін бекеттер саны (велосипедтер саны)

бірлік

150 (1460)

300 (2410)

-

-

ЖКжАЖ

  1.  

Мүмкіндіктері шектеулі жастарға арналған спорттық-бұқаралық іс-шаралар саны

саны

40

55

70

85

ДШжСБ

Аудандарәкімдіктері

 

  1.  

Мамандандырылған спорттық ұйымдарда шұғылданатын жастарды қамту

мың адам

14

15

16

17

ДШжСБ

 

 

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Жастарды жаппай қалалық спорттық іс-шараларға тарту;
  • Спорт залдарын жаңғырту және білім беру жүйесі ұйымдарын спорттық құрал-жабдықтармен жарақтандыру;
  • Жаппай спортпен шұғылдану үшін спорт объектілерінің қолжетімділігін қамтамасыз ету;
  • Жазғы нұсқау беру лагерлерін ұйымдастыру арқылы демалыс уақытында жастарды сауықтыру;
  • Есірткіні тұтыну, ішімдік ішу және шылым шегудің алдын алу;
  • Ірі спорттық-бұқаралық іс-шараларды өткізу (жеңіл атлетикалық жүгірістер мен марафондар,веложарыстар, фестивальдар, спартакиадалар);
  • Жеңіл атлетикалық жолдардың, веложолдардың санын ұлғайту;
  • Тұрғындарға қолжетімді жақын аймақта спорт алаңдарын, Workоut-алаңдарын салу.

 

  1. Жастардың денсаулығы

Алматы дені сау жастардың қаласы болуы керек. Қазақстанның барлық өңірлеріндегідей Алматы қаласындағы халықтың да жеке басының денсаулығына деген қарым-қатынасы дамыған елдерге қарағанда төменірек.

Біздің қаламыздағы жастар денсаулығының мәселелеріне шылым шегудің, оның ішінде темекі қоспаларының кең етек жаюы, ішімдік пен есірткінің қолданылуы, семіздік, көбінесе жыныстық жолмен берілетін инфекциялардың таралуы, туберкулез, суицидтік мінез-құлық және аяқталған суицидтер жатады. Аса өзекті мәселе репродуктивті денсаулық мәселесі, себебі жасанды түсіктің кеңінен таралуы, жүктілікті жоспарлау бойынша білімнің жетіспеушілігі жастардың денсаулығына және репродуктивті мүмкіндіктеріне қатер төндіреді.

 

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.

бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

18-29 жастағы жастарды Жастар денсаулығы орталықтарының қызметімен қамтамасыз ету

%

25

28

31

35

ДСБ

  1.  

18-ден 29 жасқа дейінгі жастар арасында АҚТҚ/ЖҚТБ-ның таралуының жайы

%

0,346

0,381

0,419

0,461

ДСБ

  1.  

18-ден 29 жасқа дейінгі жастардың туберкулезбен ауыруы

100 мың халыққа шаққанда

12,5

12,3

12,0

11,8

ДСБ

  1.  

18-29 жастағы жастар арасында туберкулезбен ауыратындарды әлеуметтік көмекпен қамту

%

60

65

70

75

ДСБ

  1.  

18-29 жас аралығындағы қыз-келіншектер арасында түсік санын азайту

осы жастағы 1000 әйелге шаққанда

17,0

16,0

15

14

ДСБ

  1.  

18-29 жас аралығындағы жастарды контрацепциямен қамту

%

40

44

48

52

ДСБ

  1.  

18-29 жас аралығындағы жастардың алғаш рет жыныстық жолмен берілетін инфекциялармен ауыруы

100 мың халыққа шаққанда

53,0

50,0

48,0

45,0

ДСБ

  1.  

18-29 жас аралығындағы жастар арасындағы суицид санын азайту

100 мың халыққа шаққанда

6,0

5,8

5,6

5,4

ДСБ

  1.  

18-29 жас аралығындағы жастардың алғаш психобелсенді заттарды қолдану әсерінен ауыруы

100 мың халыққа шаққанда

400

390

380

360

ДСБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Алматы қаласы жастарының денсаулық паспортын жасау және жыл сайын жаңартып отыру;
  • Оқушы жастар арасында емдеу-сауықтыру іс-шараларын өткізу;
  • Қауіпті мінез-құлық факторларын төмендету үшін ЖОО мен колледждердің студент жастары арасында профилактикалық және білім беру іс-шаралар кешенін әзірлеу;
  • Емханалар базасында жастар денсаулығы орталықтарының желісін кеңейту.

 

 

 

 

  1. Жастар экотуризмін насихаттау, Алматының туристік аймақтары бойынша жаңа бағыттар әзірлеу

 

Табиғаттың әрбір затқа өз міндетін лайықты етіп сайлап қойғандығы соншалықты, айналаңдағы дүниеден көп нәрсені үйренесің.

Леонардо да Винчи

 

Жастар туризмініңдамуына қаланы қоршаған елді мекеннің бірегей ландшафты, Алматының дамыған спорттық-демалу инфрақұрылымы, сондай-ақ халықаралық спорттық іс-шаралар, көрмелер мен фестивальдар ықпал ететін болады.

 

Қонақтардың соңғы ақпараттардан хабардар болу деңгейін және туристерге қалада болуы кезінде жасалатын жайлылықты арттыру бойынша мақсатты бағытталған жұмыс жүргізілетін болады.

 

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.

бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Жастар үшін туристік маршруттарды дамыту (тау туризмі, альпинизм, фрирайд, МТБ велосапарлар)

бірлік

20

40

60

80

ТБ

  1.  

Экотуризмге тартылған жастар

адам

4000

12000

24000

40000

ТБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Қалада ірі халықаралық спорттық іс-шараларды, халықаралық көрмелер мен фестивальдарды ұйымдастыру;
  • Жастарға арналған туристік маршруттарды дамыту (тау туризмі, альпинизм, фрирайд, МТБ веложорықтар);
  • Сайтты дамыту, ақпараттық орталықтар карталарын жасау, нысандарға QR-кодтарды орналастыру, туристік маршруттарды құру, CityPass енгізу және басқа да іс-шаралар, туристерді тарту үшін Бренд және PR құру, Алматы қаласының символикасы бейнеленген кәдесый өнімдерін дайындау;
  • Тартылу нүктелеріне қолжетімділікті қамтамасыз ететін инфрақұрылымды құру;
  • Экотуризм аймақтарын құру;
  • «Туристиік ақпараттандыру орталығы» ЖШС-ын құру;
  • Әлеуметтік желілер мен медиа ресурстар арқылы Алматының көрікті жерлерін ілгерілету.

 

5.3.4. Жастарға арналған мәдени-демалыс іс-шараларын өткізу.

Бағдарламаны іске асыру аясында күш-жігер мәдени және мәдени-бұқаралық іс-шаралар ұйымдарына баратын жастардың санын арттыруға, сондай-ақ жастарды қаланың ауқымды іс-шараларына қатыстыруға бағытталатын болады. Жыл сайын қаланың мәдени және тарихи ерекшелігін көрсететін бірнеше брендтік іс-шараларды жастардың қатысуымен ұйымдастыру жоспарланған.

 

Нысаналы индикаторлар

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

1.

Жастардың арасынан мәдени ұйымдарға баратындар саны:

- театрлар;

- концерт ұйымдары;

- музейлер.

 

 

мың адам

 

 

 

110

220

90

 

 

 

130

300

110

 

 

 

160

350

130

 

 

 

200

450

160

 

 

 

МжАБ

2.

Жастарды Алматы қаласының мәдени-демалыс іс-шараларымен қамту

мың адам

570

650

720

890

МжАБ

3.

Жастар арасынан қалалық, республикалық және халықаралық байқаулар лауреаттарының саны

адам

420

460

490

520

МжАБ

4.

Қаланың мәдени іс-шараларына қатысқан шығармашылық жастардың саны

адам

8500

9000

10000

11000

МжАБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Шығармашылық акциялар, баспа қызметі, өнер, музыка, кино және т.б. қамтитын креативтік (мәдени) индустрияларды қолдау;
  • Байқаулар, мерекелер, фестивальдар, эстрада орындаушыларының концерттерін өткізу;
  • Студент жастардың қатысуымен жастардың флеш-мобтарын өткізу;
  • Жастарды шығармашылық қызметке тарту;
  • КТК жастар қозғалысын қолдау;
  • Жастардың мәдени ынтымақтастығын орнату.

5.3.5. Жастардың арасында дәстүрлі өнер түрлерін кеңінен тарату

Жаңа форматта өткізілетін ұлттық-мәдени іс-шараларға қолдау көрсетуге үлкен назар аударылады. Мәселен, қазақ халқының және түркі елдерінің дәстүрлі өнерін насихаттау мақсатында 2016 жылдан бастап жыршы-термешілердің халықаралық фестивалі, түркі тілдес елдер өкілдерінің қатысуымен «Ұлы дала елі» халықаралық этно-фестивалі, ақындар айтысы, «Күміскөмей – жезтаңдай»халық әндерінің байқауы және т.б. өткізіледі.

 

Нысаналы индикаторлар

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Жастардың қатысуымен дәстүрлі өнер түрлерін кеңінен тарату жөніндегі іс-шаралардың саны

бірл.

20

25

30

35

 

 

 

МжАБ

  1.  

Дәстүрлі өнер түрлерін кеңінен тарату жөніндегі іс-шаралармен жастардың қамтылуы

мың адам

25

28

30

33

МжАБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Жыршы-термешілердің халықаралық фестивалін, түркі тілдес елдер өкілдерінің қатысуымен «Ұлы дала елі» халықаралық этно-фестивалін, ақындар айтысын, «Күміскөмей – жезтаңдай» халық әндерінің байқауын және т.б. өткізу;
  • Наурыз мейрамын тойлауға арналған мерекелік іс-шараларға жастарды қатыстыру
  • Қазақстан халқының Бірлігі күніне арналған Қазақстан халқының достығы жастар фестивалін ұйымдастыру;
  • Дәстүрлі өнерді кеңінен таратуға бағытталған іс-шараларға жастарды қатыстыру.

 

5.4. ЖАС ОТБАСЫЛАРЫН ТҰРҒЫН ҮЙМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУ ЖӘНЕ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ

 

Қол жетімді тұрғын үй жастардың ең өзекті әлеуметтік мәселелерінің бірі болып қалмақ. Өзінің тұрғын үйінің болуы – бұл адамның берік отбасының, табысты еңбек мансабының, ішкі жан дүниесінің жайлылығы мен өзін-өзі тануының негізі. Жеке тұрғын үйдің болуы баланың тууылуы үшін ғана емес, сонымен бірге сапалы білім алу мен кәсіби тұрғыдан өсудің қажетті негізі болып табылады, себебі лайықты тұрғын үй алаңын іздестіру мен жалдауға уақыт, еңбек және ақша ресурстарын жұмсамауға мүмкіндік береді. Өзінің баспанасы жоқ отбасыларының арасында ажырасулар пайызы өте жоғары.

БҰҰ-ның әлеуметтік стандарттарына сәйкес, өмір сүру сапасын қамтамасыз ету үшін бір тұрғынға кем дегенде 30 ш.м. келуі тиіс. Шет елдердің тәжірибесі көрсеткендей қолайлы мерзімдерде (бір ұрпақтың өмір сүру кезеңінің ішінде) тұрғын үймен қамтамасыз етілуді түбегейлі жақсарту үшін құрылыс белсенділігі жылына шамамен 1 ш.м/адамды құрауы тиіс. Мысалы, тұрғын үй мәселесін қарқынды шешу кезеңінде Жапонияда жыл сайын бір адамға 0,9 - 1 ш. м. тұрғын үй, АҚШ-та – 0,7 - 0,8 ш.м., Франция мен Германияда – шамамен 0,7 ш.м. салынды, Қытай ұзақ уақыт бойы құрылыс белсенділігін 1 ш.м/адам деңгейінде сақтап отырды.

Алматы тұрғын үймен қамтамасыз етілудің жоғары деңгейі қалыптасқан қала, бірақ БҰҰ-ның әлеуметтік стандарттары бойынша (бір адамға 30 ш.м.) – әзірге орта деңгейден төмен.

Бүгінгі күні Алматы қаласында бірнеше негізгі бағыттар бойынша бағдарламалар іске асырылады. Бұл екі санат бойынша жалға берілетін тұрғын үй: жас отбасыларына арналған және жергілікті атқарушы органдардың кезекте тұрғандарына арналған. Екіншісі –ҚТҮҚЖБ желісі бойынша барлық санаттағы азаматтарға арналған тұрғын үй. Сонымен бірге Алматыда облигациялық заем есебінен қалалық тұрғын үй құрылысы бағдарламасы жұмыс істейді. Жас отбасыларының тұрғын үй мәселесін шешу үшін «Қол жетімді тұрғын үй 2020» бағдарламасы бойынша алдын ала салымсыз және төмендетілген пайыздық мөлшерлемелермен, кейіннен сатып алу құқығымен, пәтерді жалға беруді қарастыратын – «Жас отбасы» бағдарламасы іске асырылды.

Көп жағдайларда жас отбасыларының үлкен мөлшердегі жинақтары мен мүмкіндіктері болмайды, табысының бір бөлігі білім алуға, оқуға, тауарлар мен ұзақ уақыт пайдаланылатын керек-жарақ заттарын алуға жұмсалады.

Жағдайға әсер ететін басқа объективтік себептерге қатысушылардың жасын реттейтін жекелеген мемлекеттік бағдарламалардың шарттарын жатқызу қажет. Қатысушыны «жас отбасы» санатына жатқызу үшін ерлі-зайыптылардың екеуінің де жасы Бағдарламаға қатысу үшін өтініш берген сәтте 29 жастан аспауы керек. Мәселен, экономикалық жағдаяты және әлеуметтік мәселелері ұқсас болып келетін ел - Ресейде жас отбасыларын тұрғын үймен қолдауда 35 жасқа дейін шектеу қойылады.

Сондықтан оқитын және жұмыс жасайтын жастардың арасынан жас отбасылары үшін уақытша тұрғын үй мәселесі (мысалы, жатақханалар, оның ішінде отбасылық түрдегі) едәуір болашағы бар және маңызды бастамалардың бірі болып табылады.

 

«Жас отбасыларына арналған шағын көлемдегі жатақханалар»  жобасы

Қазіргі уақытта 29 жасқа дейінгі жастардың арасында кезекте тұрғандардың саны Алматы қаласы бойынша 4103 адам. Бұл мәселеге қатысты шиеленісті азайту үшін шаһардың ірі сауда базарларына тікелей жақын орналасқан, халық тығыз қоныстанған аудандарда (Алатау, Наурызбай және Түрксіб аудандары) бес шағын отбасылық жатақханалар салу ұсынылып отыр.

Осыған байланысты Атлетикалық ауылдың жеке тоғыз қабатты ғимаратының жобасы мысалға алынған дайын үлгілік шешім бар, бұл құрылыстың жалпы құнын 20%-ға азайтады. Сондай-ақ, жобаны іске асыру үшін жатақханаларды жеңілдікпен несиелеу тетіктерін пайдалану ұсынылады. 

Аталған жобаны іске асыру аясында жалпы алаңы 19,8 мың м2 құрайтын 5 жатақхананы салу есебінен 320 отбасы немесе 1600 адам уақытша тұрғын үймен қамтамасыз етілетін болады, бұл жатақханаларды 2020 жылға дейін пайдалануға беру көзделген (бір ғимараттың жалпы алаңы  - 3968 ш. м., пәтерлер саны - 80 бірл.,бір ғимараттың құны - 734 млн. тг.). жобаның жалпы құны 3,67 млрд. теңгені құрайды.

 

Жатақханалардың құрылысына жеңілдетілген несие беру жобасын іске асыру тетіктері. Жеке кәсіпкерлік субъектілерін қаржы институттары арқылы несиелеу. Алматы қаласының әкімдігі (бұдан әрі – Несие беруші) және қаржы институты («Қазақстанның Ипотекалық компаниясы» ИҰ АҚ, ТҮҚЖБ АҚ, «Даму» қоры» КДҚ АҚ) (бұдан әрі – қарыз алушы) арасында жеңілдетілген несие беру бағдарламасын іске асыру үшін өзара іс-қимыл жасау жөніндегі меморандумға қол қою.

Қол қойылған меморандум аясында несие беруші мен қарыз алушы арасында 10 жылдан аспайтын мерзімге жылына 0,01%-бен несие беру туралы несие шартын жасасу.

Қарыз алушылар жатақханалардың құрылысына түпкілікті пайыздық мөлшерлемесі 7% аспайтын несиелер беру үшін екінші деңгейдегі банктерді, не болмаса қаржы институттарын табуы және тартуы қажет.

Қарыз алушы мен ЕДБ, ҚИ арасында жасалатын несие шартында қарыздың пайдаланылу мақсатын көрсету (әрі қарай студенттерге жалға берумен жатақханалар салу).

Бұл жобаны іске асыру үшін кем дегенде 3,6 млрд. теңгеқарастыру қажет.

Алматы қаласының құрылымдық бөлімшелері:

- Жер қатынастары басқармасы – жеңілдікпен берілетін жатақханалардың құрылысына жер учаскелерін бөлуді;

- Жастар саясаты мәселелері жөніндегі басқармасы – жеңілдікпен берілетін  тұрғын үйге мұқтаж жас отбасыларына хабарлауды қамтамасыз етуді;

- Құрылыс басқармасы, Сәулет және қала құрылысы басқармасы, Мемлекеттік сәулет-құрылыс бақылауы басқармасы – құрылыстың барысын сүйемелдеуді;

- Ішкі саясат басқармасы  – аталған бағдарламаның іске асырылуын БАҚ-та жариялау бойынша ауқымды жұмыс жүргізілуін қамтамасыз етуді;

  - Энергетика және коммуналдық шаруашылық басқармасы – құрылыс нысандарына инфрақұрылымның жүргізілуін қамтамасыз етуді.

  «Қазақстанның Ипотекалық Компаниясы» ИК АҚ, ТҮҚЖБ АҚ, «Даму» қоры» КДҚ АҚ- несиенің мақсатына сай пайдаланылуын қамтамасыз етуді қарастырсын.

  Аталғантетікті іске асыру барысында туындауы мүмкін мәселелер.

  1. Әлеуетті ШОБ субъектілерінің несиеге қызығушылық танытпауы.

  2. Құрылыс нысанын (жатақхана) нысаналы мақсатына сай түпкілікті өткізбеу.

 

Әлеуметтік әсері:

- ШОБ дамыту үшін қозғаушы күш болып табылады;

- Ажырасулар саны 1,5%-ға азаяды;

- Құрылыс нысандарында 5 мың жұмыс орны құрылатын болады;

- Баланың тууылуы 1,2%-ға артады;

- Аудандар инфрақұрылымының әрі қарай дамуына және шаһардың келбетіне жағымды ықпал етеді.

 

Нысаналы индикаторлар

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Жаңа студенттер жатақханаларын салу

саны

2

2

3

5

ҚБ, ББ

  1.  

ҚТҮҚЖБ бағыты бойынша «Нұрлы жер» бағдарламасының аясында жас отбасыларына арналған әлеуметтік тұрғын үй

мың ш.м.

3850

4000

4500

5000

ТжТИБ, ҚТҮҚЖБ

  1.  

Жастарды қоғамдық көліктегі жеңілдіктермен қамту

мың адам

182

185

190

200

ЖКжАЖБ

  1.  

Қосымша мектепке дейінгі орындарды құру (мемлекеттік және жеке меншік балабақшаларды, жапсаржайлар мен қондырмалар салу, қайта жоспарлау есебінен)

саны

2310

2500

2500

2500

ББ, ҚБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Қалалық ЖОО мен колледждерге студенттік жатақханаларды салуға көмек көрсету (жер бөлу, коммуникациялар, абаттандыру);
  • Ипотекалық несие арқылы жастар үшін тұрғын үйдің қол жетімділігін қамтамасыз ету;
  • Жас отбасыларына тұрғын үй мәселелерін шешуге көмек көрсету;
  • Мемлекеттік органдар, оның ішінде мәслихат депутаттарының және Алматы қаласының қоғамдық кеңесінің, «Даму» қоры, Тұрғынүйқұрылысжинақбанкі, «Атамекен» ҰКП, ХҚКО өкілдерінің және т.б. жастармен кездесулерін ұйымдастыру және өткізу;
  • Жастардың арасында отбасы мен некеге жауапкершілікпен қарау сезімін қалыптастыру;
  • Дәстүрлі отбасылық құндылықтарды насихаттау;
  • Студенттер жатақханаларын, оның ішінде мемлекеттік-жекешелік әріптестік аясында салу бағдарламаларын кеңейту.

 

5.5. БЕЛСЕНДІ ЖАСТАР ҚАЛАСЫ

 

Адамдардың ішіндегі ең нашары – бұл талпынысы жоқ адам.

  •  

 

Қазіргі заманда жастардың қоғамның әлеуметтік-экономикалық өміріне қатысуы өте маңызды. Дамыған қалаларда жастар қоғамдық өмірдің негізгі қатысушыларының бірі болып табылады.

Ортақ қызығушылықтарымен біріккен жастардың мәселелерді шешу үшін әлеуметтік белсенділігі Алматының дамуының маңызды шарттарының бірі болып табылады. Еуропада көптеген мәселелер мен шешімдер халықтың, оның ішінде жастардың белсене қатысуымен қабылданады. Жастар ұйымдарын дамыту және оларды қолдау қаланың өзекті мәселелерін шешуге жаңа серпін береді, сондай-ақ қала жастарының әлеуметтік және интеллектуалдық тұрғыдан кемелденуіне ықпал етеді.

Жастардың азаматтық белсенділігін арттыру қажеттілігі маңызды міндет болып табылады.

Жастардың бастамаларын қолдай отырып, қала билігі жастардың қоғамдық бірлестіктерге бірігуіне ықпал ететін болады. Белсенді жастар мен ұйымдар үшін басты қағидаттар ашықтық, бірлік және тіпті ұсақ құқық бұзушылықтарға «мүлдем төзбеушілік» болуы тиіс.

 

 

 

 

 

  1. Жастар кәсіпкерлігін дамыту

 

Нысаналы индикаторлар

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

«Бизнестің жол картасы» бизнесті дамыту мен қолдаудың бірыңғай бағдарламасының аясында жас кәсіпкерлерді «Назарбаев Университеті» ДБҰ-да жыл сайын оқыту

адам

40

42

45

47

КИИДБ, Даму қоры

  1.  

«Кәсіпкерлер күнін», оның ішінде жас кәсіпкерлердің күні акцияларын өткізу

бірл.

32

32

32

32

КИИДБ

  1.  

Кәсіпкерлікті қолдаудың мобильді орталықтарының консультативтік-ақпараттық көмегімен қамтылған жастардың саны

адам

500

600

700

800

КИИДБ

  1.  

ЖКС үшін, оның ішінде жас кәсіпкерлер үшін қаржы институттарының «ашық есік күнін» өткізу

бірл.

5

6

7

8

КИИДБ

  1.  

ШКС, оның ішінде жас кәсіпкерлердің қажеттіліктеріне бағытталған тауарлар мен қызметтердің көрме-жәрмеңкелерін өткізу

бірл.

100

150

200

250

КИИДБ

  1.  

«Жібек жолы» бағдарламасының аясында кәсіпкерлерді, оның ішінде жас кәсіпкерлерді қолдаудың өңірлік бағдарламасын іске асыру

млрд. теңге

2

2

2

2

КИИДБ

  1.  

«Алматы Өнімі» бағдарламасының аясында кәсіпкерлерді, оның ішінде жас кәсіпкерлерді қолдаудың өңірлік бағдарламасын іске асыру

млрд. теңге

1

1

1

1

КИИДБ

  1.  

«Алматы Туризмі» бағдарламасының аясында кәсіпкерлерді, оның ішінде жас кәсіпкерлерді қолдаудың өңірлік бағдарламасын іске асыру

млрд. теңге

2

2

2

2

КИИДБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Студенттерге жетістікке жеткен кәсіпкерлермен тікелей сұхбат жүргізуге және әрі қарай ынтымақтастық үшін платформа жасауға мүмкіндік беретін «жұмыс іздеуші-тәлімгер» байланысын құру;
  • Жастар ұйымдарының бастамаларын қолдау және азаматтылықтың, өз елі, отбасына, өз ісіне деген жауапкершіліктің дамуын қамтамасыз ету;
  • Жастар ұйымдарының бастамаларын қолдау және азаматтылықтың, өз елі, отбасына, өз ісіне деген жауапкершіліктің дамуын қамтамасыз ету;
  • Мемлекеттің жүйелі өзара іс-қимылын ұйымдастыру және жастар ұйымдарының қызметіне жан-жақты қолдау көрсету;
  • Жастар кәсіпкерлігін дамыту, стартап-жобалар және Алматы қаласының инновациялық әлеуеті үшін бірыңғай қалалық алаңды құру жобасыненгізу;
  • Алматы қаласының жас кәсіпкерлерінің форумын өткізу;
  • Мобильді КҚО (мобильді кәсіпкерлікті қолдау орталықтары) жұмысының форматында консультативтік-ақпараттық көмек көрсету;
  • Тәжірибе алмасу, шағын бизнесті қолдаудың озық технологияларын қолдануды кеңейту және кәсіпкерлікті дамытудың болашағы бар бағыттарын әзірлеу мақсатында кәсіпкерлік мәселелері бойынша жария іс-шараларды: семинарлар, кеңестер, конференциялар, дөңгелек үстелдер, съездер, конкурстар ұйымдастыру және өткізу;
  • Сертификатталған бизнес-жаттықтырушылардың, жұмыс істейтін кәсіпкерлердің, рұқсат беру және бақылау ведомстволары қызметкерлерінің жас кәсіпкерлер үшін шебер-сыныптарын, тренингтік сабақтар, теориялық қашықтан оқыту сабақтарын өткізуі;
  • Коммерциялық банктердің жас кәсіпкерлерді несиелеуін ынталандыру;
  • Шағын кәсіпкерлік субъектілерінің әлеуметтік жауапкерлішігін арттыру және ынталандыру (жалдамалы жұмысшылармен еңбек қатынастарын ресімдемеу,  еңбекке ақы төлеу қорын азайту,  міндетті зейнетақылық және әлеуметтік сақтандыру туралы заңнаманы сақтамау);
  • Өз ісін ашуды қалайтын жастардың жеке басының және кәсіпкерлік біліктілігін арттыру жөніндегі білім беру іс-шараларын өткізу,
  • «Атамекен» ҰКП-мен бірлесіп, Алматы қаласында жастар кәсіпкерлігін дамыту жөніндегі қалалық Бағдарламаны дайындау;
  • Жастар кәсіпкерлігін дамыту, стартап-жобалар және Алматы қаласының инновациялық әлеуеті үшін бірыңғай қалалық алаңды құру жобасыненгізу
  • Жұмыспен қамтылмаған және басқа өңірлерден келген жастарды әлеуметтік бейімдеу бойынша жұмысты ұйымдастыру;
  • Еріктілер корпусының дамуына көмек көрсету;
  • Жастар ісі жөніндегі кеңестердің қызметіне қолдау көрсету;
  • Ғылыми-білім беру, шығармашылық және кәсіпкерлік қызметті дамыту.

 

5.5.2. Жастардың және жастар ұйымдарының қоғамдық бастамаларын қолдау

«Қазір бастамалар мен әріптестік жасау уақыты. Қазір тіпті адамдардың жақсы өмірге жасаған кішкентай қадамы дабырлы ұрандар мен ашық үндеулерден  анағұрлым маңызды».

 

Н.Ә. Назарбаев

 

Нысаналы индикаторлар

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Жастарға арналған әлеуметтік маңызды жобалардың саны

саны

25

28

32

35

ЖСБ

  1.  

Жастардың қоғамдық ұйымдарының саны

саны

72

75

80

85

ЖСБ

  1.  

14-тен 29 жасқа дейінгі жастарды қоғамдық бастамалармен және жастар ұйымдарымен қамту

мың адам

100

120

130

150

ЖСБ

  1.  

Жастардың қоғамдық ұйымдарының қызметіне қатысатын жастардың үлесі

мың адам

30

40

50

60

УМП

 

Алға қойылған мақсаттарға жетужолдары

  • Жастар ұйымдарының бастамаларын қолдау және азматтылықты, өз еліне деген жауапкершілікті дамытуды қамтамасыз ету;
  • Жастар ұйымдарын жан-жақты қолдау;
  • Жыл сайын Алматы қаласының жастар көшбасшылары мен жастарының форумын өткізу;
  • Шебер-сыныптарын, тренингтік сабақтар және жастар ұйымдарының көшбасшыларымен кездесулер өткізу;
  • Жұмыспен қамтылмаған және басқа өңірлерден келген жастарды әлеуметтік бейімдеу бойынша жұмысты ұйымдастыру;
  • Еріктілер корпусының дамуына көмек көрсету;
  •  Жастар ісі жөніндегі кеңестердің қызметіне қолдау көрсету;
  • Ғылыми-білім беру, шығармашылық және кәсіпкерлік қызметті дамыту.
  • Жастардың үкіметтік емес ұйымдары үшін мемлекеттік әлеуметтік тапсырысты іске асыру;
  • «Жастар бастамаларының электрондық қорын» құру, оларды әрі қарай іске асыру.

 

5.5.3. Әлеуметтік маңызы бар жобаларды дамыту және еріктілер қозғалысын қолдау

 

Еріктіліктің (волонтерлік) жүрегіне қызмет ету мен тілектестік идеалдары және бұл әлемді жақсарта аламыз деген сенім жинақталған.

Кофи Аннан

 

Белсенді жастардың жайлы, нәтижелі қызметін құруға бағытталған жұмыстың мәдени-демалыстық түрлерін әрі қарай дамыту мақсатында Жастардың Лофт-орталығы жобасын енгізу көзделген.

Мұндай орталықтар өткен ғасырдың 40-шы жылдары Нью-Йоркта бос тұрған өнеркәсіп үй-жайларының базасында пайда бола бастады. Кейін олар шеберханалардан бастап галереялар мен студияларға дейінгі жолдан өтіп, қала жастарының интеллектуалды және мәдени өмірі шоғырланған жерлерге айналды.

Осындай халықаралық тәжірибені, сондай-ақ Алматы жастарының қызығушылықтары бойынша барынша тығыз қарым-қатынас жасау қажеттілігін ескере отырып, қалалық Лофт-орталық бұрынғы трамвай паркінің аумағында ашылатын болады. Бұл жерде алматылық жастар өздерінің жобалары мен шығармашылық идеяларын іске асыра алады.

Бұдан басқа, Лофт-орталықтың базасында тұрақты Englishclubжәне мемлекеттік тілді оқыту орталығының қызметін ұйымдастыру жоспарланып отыр.

Мұның барлығы қаланың қоғамдық өміріне белсене қатысатын жастар ұйымдарының әрі қарай дамуын және олардың санының өсуі мен сапалық әлеуетінің артуын, сондай-ақ жастардың интеллектуалдық клубтары мен командалары желісінің кеңеюін ынталандыратын болады. 

Жұмыстың басқа болашағы бар бағытына жастарды, әрине басқа өңірлерден келген жастарды әлеуметтік бейімдеуді жатқызу қажет. Ағымдағы жылы Алматы қаласына келетін жастарды әлеуметтік бейімдеудің 4 Орталығын – олардың 3-уін Алатау, Наурызбай, Түрксіб аудандарына ашу жоспарланған. Негізгі Орталық Алматы қаласының Алмалы ауданындағы Жастардың Лофт-орталығының базасында құрылатын болады.

Жұмыстың мұндай түрінің тиімділігіне халықаралық тәжірибе дәлел. Мәселен, батыс елдерінің тәжірибесінде (АҚШ-та, Польшада, Францияда) кәсіби және білім беру жағынан бейімдеу жүйесі кеңінен тараған, онда жұмысқа орналасуда қиындық көріп жүрген жастар қысқа мерзімді курстардан тегін өтіп, оқу кезеңінде жұмыс істеу үшін немесе тіпті әрі қарай негізгі жұмыс ретінде қосымша екінші деңгейдегі мамандық ала алады.

Алматы қаласының жастарды әлеуметтік бейімдеу орталығы консультативтік орталық қана емес, практикалық бағыт-бағдар беру орталығы болады, онда жастар кеңестер, сонымен бірге білім және тәжірибелік дағдылар ала алады. Орталықтың жұмысымен 20 000 жас қамтылатын болады.

Жастар көшбасшылары мен кәсіпкерлер үшін ең өзекті бағыттардың бірі Интеллектуалдық туризм – көшпелі кешенді білім беру бағдарламалары болып табылады. Бұл бағдарламалардың аясында оқыту жобалары, сонымен бірге тәжірибелік іс-шаралар іске асырылып, даярлық деңгейіне қарамастан әрбір адам бизнесті жүргізудің мәселелері мен міндеттеріне, қоғамдық жұмысқа, жобаларды іске асыруға және жеке табысқа жету стратегиясын құрудың қалыптан тыс тәсілімен таныса алады.

Бүгінгі күні Интеллектуалдық туризм негізінен Австрияда, Германияда, Чехияда және Польшада дамыған, ондажетістікке жетуге ұмтылатын,ісін жаңа бастаған көптеген бизнесмендер интеллектуалдық туризмнің артықшылықтарын бағалап, түрлі бизнес лагерьлеріне барады. Қазақстанда іскерлік туризмнің мұндай түрі енді дамып келеді және негізінен коммерциялық сипатта. Осыған байланысты, жас кәсіпкерлер мен белсенді жастар көшбасшыларын даярлау жөніндегі «Кәсіпкер» дамытушы интеллектуалдық турлары мен лагерьлерін жыл сайын өткізу көзделген.

Жоба аясында жастар белсенділері бизнес технологиялардың және әлеуметтік жетістікке жету технологияларының түрлі бағыттары бойынша даярлықтан өте алады. Турлар аясында әзірленген үздік жобаларға әрі қарай жобаның ұйымдастырушылары мен серіктестері бөлген гранттармен қолдау көрсетілетін болады. 

Соңғы жылдары Қазақстанда еріктілер қозғалысы белсенді дамуда. Еріктілер қызметінің мәртебесі, мақсаттары, міндеттері, қағидаттары, тетіктері, нысандары мен түрлері Қазақстан Республикасының «Волонтерлік қызмет туралы» Заңымен реттеледі. 

Мысалы, бүгінгі күні Америка Құрама Штаттарының еріктілер қозғалысына тұрғындарының 27 пайызы қатысады, бұл 90 млн. астам адамды құрайды.

Жақында өткен 28-ші Бүкіләлемдік қысқы Универсиаданы мысалға алсақ, бірыңғай волонтерлік корпусқа біріккен Алматы қаласының жастары еліміз үшін маңызды ірі көлемдегі халықаралық спорттық іс-шараның ойдағыдай өтуін қамтамасыз ете отырып, өзінің кемелділігі мен белсенді азаматтық ұстанымын көрсете білді. Сонымен бірге, 2017 жылдың қыркүйегінен бастап желтоқсанына дейінгі кезеңде қала жастарының арасынан жиналған еріктілердің Универсиаданың ауқымды мерекелік және тестілік іс-шараларына қатысуы ұйымдастырылып, оларға 10 мыңнан астам еріктілер тартылды.

 

Нысаналы индикаторлар

Өлш. бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Еріктілер қозғалысына тартылған жастардың саны

саны мың

25

40

47

50

ЖСБ

  1.  

Волонтерлік қызмет саласындағы жастар ұйымдарының саны

саны

12

15

20

23

ЖСБ

  1.  

Волонтерлік корпусты дамыту үшін өткізілген іс-шаралар саны

саны

90

140

150

160

ЖСБ

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • Алматы қаласы жастарының Волонтерлік корпусын дамыту;
  • Жастардың Волонтерлік корпусының Астана «ЭКСПО-2017» Халықаралық мамандандырылған көрмесін өткізуге қатысуы;
  • Жастардың экологиялық «сенбіліктерін» өткізу;
  • Еріктілер қозғалысы мен Туризмді одан әрі дамытуда жастар арасында тәжірибе алмасу;
  • Жастар арасында патриотизм, білім, мораль, отбасы, халық бірлігі, зайырлылық, заңға бағынушылық,жұмыскерлік, денсаулық сақтау, үлкенге құрмет құндылықтарын дәріптеу;
  • Қайырамдылық іс-шараларды жастардың белсенділіктерін арту.

 

5.5.4. Жастар ортасында қылмыс пен діни экстремизмнің алдын алу

Бүгінгі таңда Алматыда Ислам дінін ұстанушылар барлық қала тұрғындарының шамамен 65-67%-ын құрайды. Мешіттерге тұрақты түрде 110 мыңға жуық адам барады, олардың жартысы жастар. Діннің этно-мәдени сипаттамадан нормативтік-құндылықты сипатқа өзгеруінің мүмкіндігін атап өткен жөн, ол нормалар мен ережелердің қатаң сақталуын талап етеді.

Дәстүрлі емес радикалды ислам ағымдардың басты ерекшеліктері жоғары корпоративтік қасиеттер, ұйымдастыру, тілдік кедергілерді болмауы және өздерінің жаңа жақтаушылар қатарын толықтыру болып табылады.

Радикалды ағымдардың жастар арасындағы жұмыстарының басты себептері:

Жастар әлеуметті тұрғыда тұрақты болмауы, құндылық қозғалысына ұшырағыш.

Жастардың саны көп және олар мобильді, ширақ болып келеді. Сол себепті, дін шеңберіне ұйымдасқан.

Қазақстан Республикасы Президенті Н. А. Назарбаев өзінің халыққа  Жолдауында «Қазақстан-2050» Стратегиясында: «Бүгінде біздің халқымыз үшін дәстүрлі емес діни және жалған діни ағымдар мәселесі өткір тұр. Жастарымыздың бір бөлігі өмірге осы жат жалған діни көзқарасты көзсіз қабылдайды, өйткені, біздің қоғамның бір бөлігінде шеттен келген жалған діни әсерлерге иммунитеті әлсіз,» - деп атап көрсеткен болатын.

Дәстүрлі емес діни және жалған діни ағымдарға қарсы кешенді іс-шаралар жоспарланған. Олардың қатарында, алдын алу бағытындағы ақпараттық-түсіндірмелі іс-шаралар. Осы тараптағы жұмыс екі бағытта іске асырылатын болады – жалпы алдын алу жұмыстары және тікелей радикалды топтармен жұмыс.

Сондай-ақ, аудандық және қалалық ақпараттық-түсіндірмелі топтар жұмыс жасайтын болады. Олардың қатарына дінтану, психология, заң, тарих және политология салаларының мамандары, қоғамдағы пікір көшбасшылары, еліміздің беделді теологтары кіретін болады. Тек зертеу орталығы аясында биылғы жылы 80 мыңнан астам адамды қамтитын500-ге жуық әртүрлі форматтағы іс-шаралар өткізілетін болады.

Адрестік алдын алу жұмыстары «Шанырак» оңалту орталығымен іске асырылатын болады. 2017 жылы оңалту орталығының 2 қосымша филиалдары және 4 тематикалық клуб ашылатын болады. Жыл сайынғы «Шанырак» оңалту орталығында 400-ге жуық адамға жәрдем жасалатын болады.

Дінтанушы халықтың арасында спорттық-бұқаралық және мәдени-десмалыс форматындағы іс-шаралар кешені ұйымдастырылатын болады. Жалпы, аталған жобаға 5000-нан астам адам қатысатын болады.

Жастар ортасында қылмыстың алдын алу жұмыстарын бір жүйеге келтіру үшін, ІІД-мен Алматы қаласында Студенттер арасында қылмыстық деңгейді 2017-2020 жылдарға төмендетуге бағытталған Жол картасы әзірленеді.

Жол картасын іске асыру бойынша «жастар патрулі» атты алдын алу науқаны, қалалық жол жүру ережесін сақтау мақсатында «назар аударыңыз, біздің балалар!» жол акциясы, жастар ұйымдарымен бірлесіп ЖОО-ның жатақханаларының тұрмыстық жағдайына әлеуметтік тексерістер және т.б.

Сондай-ақ, Алматы қаласының ЖОО-да қызмет ететін студенттердің құқықтық тәртіпжасақтарын жұмысын ұлғайту жоспарланып отыр. Жоғары оқу орындарында немесе жатақханаларда мәдени іс-шаралар кезінде студеттер жасақтарымен тәртіп қадағаланады.

Нысаналы көрсеткіштер

Өлш.

бірл.

2017

2018

2019

2020

Жауапты орындау-шылар

  1.  

Жастардың түрлі әлеуметтік топтарымен алдын алу іс-шаралар саны

Бір.

500

550

600

650

ДіБ,

ІІД

  1.  

Ақпараттық алдын алу меди-жобалардың саны

Бір

10

12

14

16

ДіБ,

ІІД

  1.  

Жастарды алдын алу іс-шараларымен қамту

мың

адам

40

45

50

55

ДіБ,

 

  1.  

Дінтанушы жастардың қатысуымен әлеуметтік-мәдени, спорттық және демалыс іс-шаралармен қамту

мың

адам

5

6

7

8

ДіБ,

 

  1.  

Діни экстремизм және жастар арасындағы қылмыс бойынша әлеуметтік зеттеулер саны

Бір.

6

7

8

10

ДіБ,

ІІД

  1.  

Жастар арасындағы қылмысты азайту

%

 

 

 

 

ДіБ,

 

 

Алға қойылған мақсаттарға жету жолдары:

  • жастар арасындағы діни жағдайына мониторинг, жастардың радикалдануы бойынша зерттеулер жасау;
  • жастардың түрлі топтары арасында алдын алу іс-шараларын ұйымдастыруҮ
  • Дінтанушы жастардың қатысуымен әлеуметтік-мәдени, спорттық және демалыс іс-шаралармен қамту
  • адрестік алдын алу жұмыстарын ұйымдастыру;
  • діни экстремизм мен терроризмнің алдын алу орталықтарындағы мамандарының біліктілігін арту бойынша курстар ұйымдастыру;
  • методикалық және ақпараттық-түсіндірмелі материалдарды әзірлеу;
  • ақпараттық-түсіндірмелі жұмыстарды БАҚ-та және ғаламтор желілірінде кушейту;
  • Студенттер арасында қылмыстық деңгейді 2017-2020 жылдарға төмендетуге бағытталған Жол картасы әзірлеу;
  • Жастар арасында «жастар патрулі» атты алдын алу науқаны, қалалық жол жүру ережесін сақтау мақсатында «назар аударыңыз, біздің балалар!» жол акциясы, жастар ұйымдарымен бірлесіп ЖОО-ның жатақханаларының тұрмыстық жағдайына әлеуметтік тексерістер және т.б. ұйымдастыру;
  • ЖОО-да қызмет ететін студенттердің құқықтық тәртіп  жасақтарын жұмысын ұлғайту.